ISO 8573-1 กำหนดอะไรไว้บ้าง
ISO 8573-1 เป็นมาตรฐานสากลที่ใช้อธิบาย คุณภาพของอากาศอัด โดยแบ่งสิ่งปนเปื้อนออกเป็นสามกลุ่ม และให้เลขคลาสกับแต่ละกลุ่มแยกจากกัน
- อนุภาคของแข็ง (Solid particles) — ฝุ่น สนิม เศษวัสดุจากท่อและตัวกรอง
- น้ำ (Water) — วัดเป็นจุดน้ำค้างภายใต้ความดัน หรือปริมาณน้ำเหลว
- น้ำมัน (Total oil) — รวมทั้งละอองน้ำมัน น้ำมันเหลว และ ไอน้ำมัน
เวลาระบุคุณภาพอากาศ จึงต้องเขียนเป็นชุดตัวเลขสามตัวเสมอ เช่น ISO 8573-1:2010 [1:2:1] ซึ่งหมายถึงอนุภาคคลาส 1 น้ำคลาส 2 และน้ำมันคลาส 1 การเขียนแค่ "Class 1" เฉย ๆ ไม่มีความหมายทางเทคนิค เพราะไม่ได้บอกว่าคลาสของอะไร
ตารางคลาสตาม ISO 8573-1:2010
อนุภาคของแข็ง — จำนวนอนุภาคสูงสุดต่อลูกบาศก์เมตร
| คลาส | 0.1–0.5 ไมครอน | 0.5–1.0 ไมครอน | 1.0–5.0 ไมครอน |
|---|---|---|---|
| 0 | ผู้ใช้กำหนดเอง และต้องเข้มกว่าคลาส 1 | ||
| 1 | ≤ 20,000 | ≤ 400 | ≤ 10 |
| 2 | ≤ 400,000 | ≤ 6,000 | ≤ 100 |
| 3 | — | ≤ 90,000 | ≤ 1,000 |
| 4 | — | — | ≤ 10,000 |
| 5 | — | — | ≤ 100,000 |
คลาส 6 ถึง X ใช้วิธีวัดเป็นความเข้มข้นเชิงมวลแทนการนับจำนวนอนุภาค
น้ำ — จุดน้ำค้างภายใต้ความดัน (Pressure Dew Point)
| คลาส | จุดน้ำค้างภายใต้ความดัน | ใช้กับงานแบบใด |
|---|---|---|
| 0 | ผู้ใช้กำหนดเอง เข้มกว่าคลาส 1 | |
| 1 | ≤ −70 °C | งานที่ห้ามมีความชื้นโดยเด็ดขาด |
| 2 | ≤ −40 °C | อิเล็กทรอนิกส์ ห้องสะอาด งานลมควบคุมความละเอียดสูง |
| 3 | ≤ −20 °C | งานที่ท่ออยู่ภายนอกอาคารและอาจเจออุณหภูมิต่ำ |
| 4 | ≤ +3 °C | งานลมทั่วไปในโรงงานที่ใช้ Refrigerated Dryer |
| 5 | ≤ +7 °C | งานทั่วไปที่ควบคุมอุณหภูมิแวดล้อมได้ |
| 6 | ≤ +10 °C | งานที่ไม่อ่อนไหวต่อความชื้น |
คลาส 7 ถึง 9 ใช้กับกรณีที่ยอมให้มีน้ำเหลวอยู่ในระบบได้ และวัดเป็นกรัมต่อลูกบาศก์เมตรแทนจุดน้ำค้าง
น้ำมันรวม — มิลลิกรัมต่อลูกบาศก์เมตร
| คลาส | ปริมาณน้ำมันรวมสูงสุด |
|---|---|
| 0 | ผู้ใช้กำหนดเอง และต้อง เข้มกว่า คลาส 1 พร้อมระบุวิธีทดสอบ |
| 1 | ≤ 0.01 mg/m³ |
| 2 | ≤ 0.1 mg/m³ |
| 3 | ≤ 1 mg/m³ |
| 4 | ≤ 5 mg/m³ |
| X | > 5 mg/m³ |
ค่านี้เป็น น้ำมันรวม ไม่ใช่เฉพาะละอองน้ำมัน จุดนี้สำคัญ เพราะไอน้ำมันผ่านตัวกรองแบบ Coalescing ได้ ต้องใช้ตัวกรองคาร์บอนถึงจะจับได้ และตัวกรองคาร์บอนก็มีอายุใช้งานจำกัด
Class 0 หมายความว่าอย่างไร — และไม่ได้หมายความว่าอย่างไร
ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยที่สุดคือคิดว่า Class 0 แปลว่า "น้ำมันเป็นศูนย์" ไม่ใช่
Class 0 ตามนิยามของมาตรฐานคือคลาสที่ ผู้ใช้กำหนดขีดจำกัดเอง โดยขีดจำกัดนั้นต้องเข้มกว่าคลาส 1 และต้องระบุไว้ในเอกสารว่าตัวเลขที่ใช้คือเท่าไร วัดด้วยวิธีใด ดังนั้นการอ้าง Class 0 ที่ไม่มีเอกสารผลทดสอบแนบมาด้วย จึงเป็นการอ้างที่ตรวจสอบไม่ได้
สิ่งที่ควรขอจากผู้ผลิตหรือผู้ให้เช่าเมื่อมีการอ้าง Class 0 คือ
- ตัวเลขขีดจำกัดที่ใช้จริง เป็น mg/m³
- วิธีทดสอบตามมาตรฐาน ISO 8573-2 (ละออง) และ ISO 8573-5 (ไอน้ำมัน)
- ผลทดสอบจากหน่วยงานอิสระ ไม่ใช่ผลที่ผู้ผลิตทดสอบเอง
- เงื่อนไขการทดสอบ — อุณหภูมิและความชื้นแวดล้อมมีผลต่อผลลัพธ์
oil content คืออะไร วัดอย่างไร
Oil content คือปริมาณน้ำมันรวมที่ปนอยู่ในอากาศอัด ประกอบด้วยสามรูปแบบที่ต้องวัดด้วยวิธีต่างกัน
| รูปแบบ | ลักษณะ | ตัวกรองจับได้ไหม |
|---|---|---|
| ละอองน้ำมัน (Aerosol) | หยดขนาดเล็กลอยในกระแสอากาศ | ตัวกรอง Coalescing จับได้ |
| น้ำมันเหลว (Liquid) | เกาะผนังท่อ ไหลรวมที่จุดต่ำ | จับได้ด้วยตัวแยกและกับดักน้ำ |
| ไอน้ำมัน (Vapour) | อยู่ในสถานะแก๊ส ปะปนกับอากาศ | ผ่านตัวกรอง Coalescing ได้ ต้องใช้คาร์บอน |
เมื่ออุณหภูมิของอากาศอัดสูงขึ้น น้ำมันที่เคยเป็นละอองจะกลายเป็นไอมากขึ้น นี่คือเหตุผลที่ระบบซึ่งผ่านการทดสอบในวันที่อากาศเย็น อาจให้ผลต่างออกไปในวันที่ร้อนจัด — ประเด็นที่มีน้ำหนักมากในสภาพอากาศประเทศไทย
ISO 8573 ทั้งชุด — แต่ละส่วนคืออะไร
ISO 8573-1 เป็นเพียงส่วนแรก ส่วนที่เหลือคือวิธีทดสอบ ซึ่งเป็นส่วนที่ทำให้ตัวเลขคลาสมีความหมาย
| ส่วน | เนื้อหา |
|---|---|
| ISO 8573-1 | นิยามสิ่งปนเปื้อนและตารางคลาสคุณภาพ |
| ISO 8573-2 | วิธีทดสอบปริมาณละอองน้ำมัน |
| ISO 8573-3 | วิธีทดสอบความชื้น |
| ISO 8573-4 | วิธีทดสอบปริมาณอนุภาคของแข็ง (นับจำนวนอนุภาค) |
| ISO 8573-5 | วิธีทดสอบไอน้ำมันและตัวทำละลายอินทรีย์ |
| ISO 8573-6 | วิธีทดสอบสิ่งปนเปื้อนที่เป็นแก๊ส |
| ISO 8573-7 | วิธีทดสอบการปนเปื้อนของจุลชีพ |
| ISO 8573-8 | วิธีทดสอบอนุภาคของแข็งแบบวัดความเข้มข้นเชิงมวล |
| ISO 8573-9 | วิธีทดสอบปริมาณน้ำเหลว |
เวลาเขียนข้อกำหนดในเอกสารจัดซื้อ การอ้างเฉพาะ ISO 8573-1 บอกแค่ว่าต้องการคุณภาพระดับใด แต่ไม่ได้บอกว่าจะพิสูจน์อย่างไร การเพิ่มส่วนที่ว่าด้วยวิธีทดสอบเข้าไปด้วยจะทำให้ข้อกำหนดนั้นตรวจรับได้จริง
วิธีเขียนข้อกำหนดคุณภาพอากาศในใบสั่งซื้อ
ข้อกำหนดที่ใช้งานได้จริงควรมีองค์ประกอบครบทั้งห้าข้อ
- คลาสครบสามตัว — เช่น ISO 8573-1:2010 [1:2:1] ไม่ใช่แค่ "Class 1"
- จุดวัด — วัดที่ทางออกเครื่อง หรือที่จุดใช้งานปลายทาง ผลต่างกันมาก
- วิธีทดสอบ — อ้างส่วนที่เกี่ยวข้องของ ISO 8573
- ความถี่ในการตรวจ — ตรวจครั้งเดียวตอนส่งมอบ หรือตรวจตามรอบ
- เงื่อนไขแวดล้อมขณะทดสอบ — อุณหภูมิและความชื้นที่ใช้อ้างอิง
ความเข้าใจผิดที่พบบ่อย
"ติดตั้งตัวกรองน้ำมันแล้วก็ได้ Class 0 เหมือนกัน"
ไม่เท่ากัน เครื่องอัดแบบฉีดน้ำมันที่ติดตั้งชุดกรองจะได้คุณภาพตามที่ตัวกรองทำได้ ณ ขณะที่ตัวกรองยังสมบูรณ์ เมื่อไส้กรองอิ่มตัว เสื่อมสภาพ หรือถูกข้ามรอบเปลี่ยน คุณภาพจะตกลงโดยที่ไม่มีสัญญาณเตือน ขณะที่เครื่องออยล์ฟรีไม่มีน้ำมันในห้องอัดตั้งแต่ต้นทาง จึงไม่มีสิ่งที่ต้องกรองออก
"Class 0 คือไม่มีน้ำมันเลย"
ไม่ใช่ Class 0 คือคลาสที่ผู้ใช้กำหนดขีดจำกัดเองให้เข้มกว่าคลาส 1 พร้อมระบุวิธีทดสอบ ไม่ใช่การรับประกันค่าศูนย์
"วัดที่ทางออกเครื่องผ่านแล้ว ปลายทางก็ผ่าน"
ไม่จำเป็น ท่อที่มีสนิม จุดรั่ว หรือถังพักที่ระบายน้ำไม่ทัน ทำให้คุณภาพที่จุดใช้งานต่างจากที่ทางออกเครื่องได้มาก ถ้ากระบวนการอ่อนไหว ควรกำหนดจุดวัดไว้ที่ปลายทาง
"ยิ่งคลาสต่ำยิ่งดีเสมอ"
คลาสที่เข้มเกินความจำเป็นทำให้ต้นทุนพลังงานและค่าดูแลสูงขึ้นโดยไม่ได้ประโยชน์เพิ่ม สิ่งที่ควรทำคือกำหนดคลาสตามความต้องการจริงของกระบวนการ แล้วเลือกอุปกรณ์ให้ตรงกับคลาสนั้น
คำถามที่พบบ่อย
ISO 8573-1 กับ ISO 8573 ต่างกันอย่างไร
ISO 8573 คือชื่อชุดมาตรฐานทั้งชุด ส่วน ISO 8573-1 คือส่วนแรกที่ว่าด้วยการแบ่งคลาสคุณภาพ ส่วนอื่นเป็นวิธีทดสอบ
เลข 2010 ต่อท้ายหมายถึงอะไร
คือปีของฉบับที่ใช้อ้างอิง การระบุปีไว้ด้วยช่วยให้ทั้งสองฝ่ายอ้างตารางเดียวกัน
โรงงานอาหารต้องใช้คลาสเท่าไร
ขึ้นอยู่กับว่าอากาศสัมผัสผลิตภัณฑ์โดยตรงหรือไม่ และขึ้นกับข้อกำหนดของระบบคุณภาพที่โรงงานใช้ กรณีที่อากาศสัมผัสผลิตภัณฑ์ ทางปฏิบัติทั่วไปคือกำหนดคลาสน้ำมันให้เข้มที่สุดเท่าที่กระบวนการต้องการ และควรหารือกับผู้ตรวจประเมินของระบบคุณภาพที่ใช้อยู่
เช่าเครื่องออยล์ฟรีได้เอกสารรับรองด้วยไหม
ได้ เครื่องเช่าของ AERZEN Rental Thailand เป็นเครื่องออยล์ฟรีที่ส่งมอบพร้อมเอกสารอ้างอิงคุณภาพอากาศ หากงานของคุณต้องใช้ผลทดสอบที่จุดใช้งาน โปรดแจ้งตั้งแต่ขั้นตอนสอบถามเพื่อจัดเตรียมให้ตรงกับที่ต้องใช้
อ่านต่อ
- เทียบ Class 0 กับ Class 1 และ Class 2 ต่างกันตรงไหน
- ตารางคุณสมบัติเครื่อง Class 0
- Class 0 กับงาน Process Air ในประเทศไทย
- ออยล์ฟรี เทียบกับ แบบฉีดน้ำมัน
- บริการเช่าโบลเวอร์และเครื่องอัดลมออยล์ฟรี
ต้องการเครื่องออยล์ฟรีสำหรับงานที่ต้องระบุคลาสคุณภาพอากาศ
แจ้งคลาสที่กระบวนการของคุณต้องการ พร้อมปริมาณลมและความดัน ทีมวิศวกรจะเสนอเครื่องที่ตรงกับข้อกำหนด และเตรียมเอกสารอ้างอิงให้ตั้งแต่ส่งมอบ
- สายด่วน 24/7: 098-323-2626
- ออฟฟิศ (ชลบุรี / EEC): 038-015-488
- อีเมล: thai@aerzenrental.com



