- ตั้งแต่ปี 2566 เป็นต้นมา SEC ประเทศไทยขยายขอบเขต ESG disclosure ภาคบังคับ — บริษัทจดทะเบียน SET ต้องรายงาน GHG emissions
- อุปกรณ์ Compressed Air ที่โรงงาน เป็นเจ้าของเอง ตกอยู่ใน Scope 1 (เครื่อง diesel-driven) หรือ Scope 2 (เครื่องไฟฟ้า) — ต้องรายงานทุกปี
- อุปกรณ์ที่ เช่า (operating lease) ตกอยู่ใน Scope 3 Category 1 ซึ่งมีภาระการพิสูจน์ต่ำกว่า และช่วยให้ balance sheet รายงาน Zero CAPEX ได้ด้วย
ผู้จัดการฝ่าย Sustainability และ ESG ของโรงงานอุตสาหกรรมไทยกำลังเผชิญกับคำถามที่ฟังดูเรียบง่ายแต่ตอบยากในทางปฏิบัติ: “เครื่อง Compressor ใน plant ของเราต้องรายงานใน GHG inventory หรือไม่ และถ้าต้องรายงาน มันอยู่ใน Scope ไหน?”
คำตอบขึ้นกับปัจจัยสองประการที่ต้องพิจารณาร่วมกัน: หนึ่ง — ลักษณะการเป็นเจ้าของหรือการเช่า และสอง — แหล่งพลังงาน (diesel, ไฟฟ้า, หรือ utility จากภายนอก) บทความนี้ให้กรอบในการตอบคำถามนั้น และอธิบายว่าเหตุใดการเช่าอุปกรณ์ compressed air จึงมีผลต่อ ESG reporting ที่แตกต่างจากการซื้อ
Thailand SEC ESG Mandatory Disclosure 2026: บริษัทไหนต้องรายงาน
สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (SEC ประเทศไทย) ได้ขยายข้อกำหนดการเปิดเผยข้อมูล ESG ภาคบังคับมาตั้งแต่รายงานประจำปี 2566 เป็นต้นมา โดยบริษัทจดทะเบียนใน SET และ mai ที่มีมูลค่าตลาด (Market Cap) เกินเกณฑ์ที่กำหนดต้องรายงาน GHG emissions ในรูปแบบ One Report หรือ 56-1 Form ตาม timeline ที่ SEC ประกาศ
สำหรับปี 2569 (2026) ซึ่งเป็นปีรายงานงวดล่าสุด SEC ได้กำหนดให้บริษัทในกลุ่ม SET100 และบริษัทที่ถูกระบุว่า “ผู้ปล่อยก๊าซเรือนกระจกสูง” ต้องรายงาน Scope 1 และ Scope 2 emissions อย่างครบถ้วน พร้อมระบุแผนลดการปล่อย บริษัทอื่นในวงกว้างต้องเริ่มเปิดเผยข้อมูลตาม timeline ที่ SEC กำหนดตามขนาดบริษัท
รายละเอียดเกณฑ์และ timeline ที่ SEC กำหนดมีการปรับปรุงต่อเนื่อง กรุณาตรวจสอบประกาศล่าสุดจาก SEC ประเทศไทย (sec.or.th) โดยตรง และปรึกษาที่ปรึกษาด้าน ESG หรือ Auditor ของบริษัทเพื่อยืนยันภาระหน้าที่ที่ใช้กับบริษัทคุณโดยเฉพาะ
GHG Protocol Scope 1, 2, 3 — พื้นฐานที่ต้องเข้าใจ
GHG Protocol Corporate Standard — Scope 2 Boundary Definition
“GHG Protocol Corporate Standard §5.3 defines Scope 2 emissions as ‘indirect GHG emissions from the generation of purchased electricity consumed by the company.’ Under the operational control boundary approach, electric equipment owned and operated by the reporting entity is definitionally a Scope 2 source. A rental arrangement transfers operational control — reclassifying the asset’s associated emissions to Scope 3 Category 1 under the lessee’s reporting boundary.”
มาตรฐานที่ใช้กันอย่างแพร่หลายที่สุดในการจำแนกและวัด GHG emissions คือ GHG Protocol Corporate Accounting and Reporting Standard ซึ่งจัดประเภท emissions ออกเป็น 3 Scope:
- Scope 1 — Direct Emissions: การปล่อยก๊าซเรือนกระจกโดยตรงจากแหล่งที่บริษัทเป็นเจ้าของหรือควบคุม เช่น การเผาไหม้เชื้อเพลิงในเครื่องจักรของตัวเอง, ยานพาหนะในการครอบครอง, กระบวนการ industrial
- Scope 2 — Indirect Emissions (Energy): การปล่อยก๊าซเรือนกระจกทางอ้อมจากการซื้อและใช้พลังงานที่ผลิตภายนอก เช่น ไฟฟ้าจากการไฟฟ้า, ไอน้ำ, ความร้อน หรือความเย็น
- Scope 3 — Other Indirect Emissions: การปล่อยก๊าซเรือนกระจกทางอ้อมอื่น ๆ ที่เกิดขึ้นใน value chain ของบริษัท แต่ไม่ได้อยู่ในการควบคุมโดยตรง แบ่งออกเป็น 15 Category เช่น Purchased Goods & Services (Cat.1), Capital Goods (Cat.2), Business Travel (Cat.6) เป็นต้น
ในบริบทของอุตสาหกรรมไทย Scope 3 เป็น scope ที่ซับซ้อนและมักเป็นส่วนที่ใหญ่ที่สุดของ carbon footprint รวม แต่ก็เป็น scope ที่มีความยืดหยุ่นในการวัดและรายงานมากกว่า Scope 1 และ Scope 2
Compressed Air อยู่ใน Scope ไหน: แผนผังตัดสินใจ
การจำแนก compressed air equipment เข้า Scope ที่ถูกต้องต้องตอบคำถาม 2 ข้อตามลำดับ:
คำถามที่ 1: บริษัทเป็นเจ้าของอุปกรณ์หรือเช่า (Operating Lease)?
- หากเป็นเจ้าของ (ซื้อ) → ไปคำถามที่ 2
- หากเป็น Operating Lease (เช่า) → โดยทั่วไปตกอยู่ใน Scope 3 Category 1 (Purchased Goods & Services) ซึ่งมีภาระการรายงานต่ำกว่า
คำถามที่ 2 (กรณีเป็นเจ้าของ): อุปกรณ์ใช้พลังงานประเภทใด?
- Diesel-driven compressor/blower → Scope 1 — การเผาไหม้เชื้อเพลิงฟอสซิลโดยตรง
- Electric compressor/blower (ใช้ไฟฟ้าจากการไฟฟ้า/grid) → Scope 2 — indirect emissions จากการใช้ไฟฟ้า
- Electric compressor ที่ใช้ไฟฟ้าจาก on-site renewable (solar rooftop ของบริษัทเอง) → Scope 2 ลดลงตาม emission factor ของ renewable portion
ตารางเปรียบเทียบ: แต่ละสถานการณ์ Compressed Air vs Scope
| สถานการณ์ | Scope ที่รายงาน | Category (Scope 3) | ผลต่อ Balance Sheet | ภาระการวัดและรายงาน |
|---|---|---|---|---|
| เป็นเจ้าของ Compressor — diesel-driven | Scope 1 | — | ทรัพย์สิน (CAPEX) | สูง — ต้องวัด fuel consumption จริง |
| เป็นเจ้าของ Compressor — electric (grid) | Scope 2 | — | ทรัพย์สิน (CAPEX) | ปานกลาง — ใช้ grid emission factor จาก EGAT/กระทรวงพลังงาน |
| เช่า Compressor (Operating Lease, electric) | Scope 3 | Category 1: Purchased Goods & Services | ค่าใช้จ่าย (OPEX) — Zero CAPEX | ต่ำกว่า — ใช้ spend-based หรือ supplier data |
| เช่า Compressor (Operating Lease, diesel-driven) | Scope 3 | Category 1 | ค่าใช้จ่าย (OPEX) | ต่ำกว่า — ใช้ spend-based หรือ supplier data |
| ซื้อ Compressed Air เป็น Utility จากภายนอก (หากมี) | Scope 3 | Category 1 | ค่าใช้จ่าย (OPEX) | ต่ำกว่า — ขึ้นกับข้อมูลจาก supplier |
| ที่มา: GHG Protocol Corporate Standard (ghgprotocol.org) + แนวทาง SEC ESG Disclosure | หมายเหตุ: การจัดประเภทข้างต้นเป็นกรอบทั่วไป สถานการณ์เฉพาะของบริษัทอาจแตกต่างกัน ปรึกษา ESG Auditor เพื่อยืนยัน | ||||
สำหรับรายละเอียดวิธีการคำนวณ kgCO2e ของระบบ compressed air โดยเฉพาะ รวมถึง emission factor และ activity-based calculation method กรุณาดูบทความ คู่มือคำนวณ kgCO2e สำหรับระบบ Compressed Air — บทความนี้ครอบคลุมเฉพาะ การจัดประเภท scope และบริบท regulatory
ทำไม Rental ถึงเป็นตัวเลือกที่ดีกว่าสำหรับ ESG Reporting
การเช่าอุปกรณ์ compressed air ในรูปแบบ Operating Lease มีผลประโยชน์สองมิติที่เชื่อมโยงกัน:
มิติที่ 1 — GHG Reporting Burden ต่ำกว่า
Scope 3 emissions ใน Category 1 (Purchased Goods & Services) ยอมรับ spend-based calculation method ซึ่งหมายความว่าบริษัทสามารถใช้ค่าใช้จ่ายเช่า (THB) คูณด้วย emission factor per unit spend ได้ โดยไม่จำเป็นต้องวัด kWh หรือ fuel consumption จริงของ unit ที่เช่าในทุกกรณี ต่างจาก Scope 1/2 ที่ต้องการ activity data จริง
มิติที่ 2 — Balance Sheet และ CAPEX Reporting
Operating Lease ไม่กระทบ balance sheet เป็น fixed asset — ค่าเช่าเป็น OPEX ทั้งหมด สำหรับบริษัทที่มี ESG metric เรื่อง asset intensity หรือ capital efficiency การเช่าแทนการซื้อช่วยให้ตัวชี้วัดเหล่านี้ดีขึ้นพร้อมกัน
นอกจากมิติ GHG แล้ว fleet ของ AERZEN ที่รับรอง ISO 8573-1 Class 0 (100% oil-free) ยังตอบ ESG dimension ด้าน Environmental Quality โดยตรง — ลดความเสี่ยงการปนเปื้อน oil mist ใน process, ลด waste oil disposal และลดการรั่วไหลของสารเคมีสู่สิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็น metric ที่ ESG auditor บางรายพิจารณาแยกต่างหาก AERZEN ออกแบบเทคโนโลยี oil-free มาตั้งแต่ปี 1864 และนำความเชี่ยวชาญนั้นมาสู่ fleet rental ทุกหน่วย
เอกสารที่ต้องเตรียมสำหรับ ESG Disclosure
สำหรับ Sustainability Officer ที่ต้องเตรียมข้อมูล GHG inventory สำหรับ ESG disclosure รายการเอกสารต่อไปนี้เป็นสิ่งที่ auditor และ verifier มักขอ:
- กรณีเป็นเจ้าของ (Scope 1/2): ทะเบียนอุปกรณ์ที่ระบุ rated power (kW), operating hours per year, fuel type (กรณี diesel) หรือ electricity meter reading แยกรายอุปกรณ์
- กรณีเช่า (Scope 3): สัญญาเช่า (ยืนยัน operating lease classification), ใบแจ้งหนี้ค่าเช่า (spend data สำหรับ spend-based calculation), ประเภทอุปกรณ์และแหล่งพลังงาน (ถ้าใช้ supplier-specific data method)
- ทั้งกรณี: ข้อมูล emission factor ที่ใช้ (grid emission factor จากกระทรวงพลังงานไทย สำหรับ Scope 2; emission factor category จาก GHG Protocol database สำหรับ Scope 3)
AERZEN Rental Thailand สามารถจัดทำเอกสารประกอบ ESG disclosure ตามที่ลูกค้าต้องการ รวมถึงข้อมูลอุปกรณ์และ energy efficiency specification ที่เป็นประโยชน์สำหรับ Scope 3 supplier-specific data — ติดต่อทีมงานเพื่อขอข้อมูล
ปรึกษาทีมวิศวกร AERZEN เรื่อง ESG-Aligned Compressed Air Solution
Rent a solution. Expect performance.
ไม่ว่าคุณจะอยู่ในขั้นตอนวางแผน ESG disclosure หรือกำลังประเมิน compressed air strategy ใหม่ ทีมของ AERZEN พร้อมให้ข้อมูลทางเทคนิคและเอกสารที่ต้องการ
- ขอใบเสนอราคา / Request a Rental Quote →
- สายด่วน 24/7: 098-323-2626
- ออฟฟิศ: 038-015-488
- อีเมล: thai@aerzenrental.com
- เว็บไซต์: www.aerzenrentalth.com
ที่อยู่: 36/60 Phlu Ta Luang, Sattahip District, Chon Buri 20180
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
Compressor ไฟฟ้าที่โรงงานเป็นเจ้าของต้องรายงานใน Scope ใด?
Compressor ที่โรงงานเป็นเจ้าของและขับเคลื่อนด้วยไฟฟ้าจาก grid (การไฟฟ้า) ตกอยู่ใน Scope 2 — Indirect Emissions จากการซื้อพลังงาน การคำนวณใช้ kWh ที่ compressor ใช้จริงคูณด้วย grid emission factor ของประเทศไทย (ซึ่งกระทรวงพลังงานหรือ EGAT ประกาศเป็นประจำ)
การเช่า Compressor ช่วยลด Scope 2 emissions ได้จริงหรือไม่?
การเช่า compressor (operating lease) เปลี่ยน classification จาก Scope 2 ไปเป็น Scope 3 Category 1 ซึ่งโดยทางเทคนิคแล้วไฟฟ้าที่ unit ใช้ยังคงถูกใช้อยู่ — แต่ภาระการรายงานและการพิสูจน์ emission ตกที่ผู้ให้เช่า (lessor) ไม่ใช่ผู้เช่า (lessee) ผู้เช่าสามารถรายงานด้วย spend-based method ที่ต้องการข้อมูลน้อยกว่า ผลลัพธ์: Scope 2 ของบริษัทลดลง แต่ Scope 3 อาจเพิ่มขึ้นบ้าง ซึ่งโดยรวมยังคงเป็นประโยชน์สำหรับหลายบริษัทที่มี Scope 2 reduction target
บริษัทที่ไม่ได้จดทะเบียนใน SET ต้องรายงาน ESG หรือไม่?
ตามข้อกำหนดของ SEC ประเทศไทย ณ ปัจจุบัน ภาระบังคับ ESG disclosure ใช้กับบริษัทจดทะเบียนใน SET และ mai เป็นหลัก อย่างไรก็ตาม บริษัทที่เป็น Tier-1 Supplier หรือ contractor ให้กับบริษัทจดทะเบียนขนาดใหญ่อาจได้รับการขอข้อมูล ESG ผ่าน supply chain disclosure (Scope 3 Category 1 ของลูกค้า) อีกด้านหนึ่ง ภาคธนาคารและ investor ก็เริ่มขอ ESG data เป็นส่วนหนึ่งของ credit และ investment assessment มากขึ้น
AERZEN Rental Thailand ให้ข้อมูลอะไรได้บ้างเพื่อสนับสนุน ESG disclosure?
AERZEN Rental Thailand สามารถให้เอกสารที่เกี่ยวข้องกับ unit ที่เช่า ได้แก่: ข้อมูล model และ rated power (kW) ของ unit, ประสิทธิภาพพลังงาน (specific power consumption โดยประมาณในแบบ general reference), certification เช่น ISO 8573-1 Class 0 สำหรับ oil content และข้อมูลอื่นที่เป็นประโยชน์สำหรับ supplier-specific data method ใน Scope 3 ติดต่อทีมงานเพื่อขอข้อมูลเฉพาะ unit ที่ใช้งาน
Oil-Free Compressed Air เกี่ยวกับ ESG อย่างไร?
Oil-free compressed air (ISO 8573-1 Class 0) ส่งผลต่อ ESG ใน Environmental dimension ด้าน waste management และ pollution prevention — การใช้ oil-free unit ลดความจำเป็นในการจัดการ oil condensate waste จากระบบ compressed air (ซึ่งเป็น hazardous waste ตามกฎหมาย), ลดความเสี่ยงการปนเปื้อน oil ในผลิตภัณฑ์ที่ต้องรายงานเป็น quality incident และลดการใช้น้ำมันหล่อลื่น (lubricant consumption) ซึ่งบางกรอบ ESG tracking รวมเป็นส่วนหนึ่งของ resource efficiency
อ้างอิง: GHG Protocol Corporate Accounting and Reporting Standard (ghgprotocol.org) | SEC ประเทศไทย — ESG Disclosure (sec.or.th) | ISO 8573-1:2010
