เมื่อเปรียบเทียบ screw blower vs roots ความต่างที่แท้จริงอยู่ที่ “ที่ใด” อากาศถูกอัด — Roots blower (positive displacement แบบ lobe) เป็น external compression คือไล่อากาศปริมาตรคงที่ออกไปแล้วให้ระบบปลายทางสร้างแรงดันแทน ส่วน screw blower มี internal compression ที่บีบอากาศให้แน่นขึ้นภายในตัวเครื่องก่อนปล่อยออก ผ่านค่าที่เรียกว่า built-in volume ratio (Vi) ความแตกต่างนี้คือเหตุผลที่ screw blower มักประหยัดพลังงานกว่าในงานแรงดันสูง (blower direct drive vs belt…)
- External compression = Roots/lobe blower ไล่อากาศปริมาตรเท่าเดิมออกไป แรงดันเกิดจาก “แรงต้าน” ของระบบปลายทาง
- Internal compression = screw blower บีบอากาศให้แน่นขึ้น “ภายในตัวเครื่อง” ก่อนถึงทางออก
- Vi (built-in volume ratio) คือสัดส่วนปริมาตรขาเข้าต่อขาออกที่ถูกออกแบบฝังไว้ในโรเตอร์ screw — Roots ไม่มีค่า Vi
- ที่แรงดันต่ำ ทั้งสองเทคโนโลยีใกล้เคียงกัน แต่ยิ่งแรงดันสูง screw blower ยิ่งได้เปรียบด้านพลังงาน
- การเลือกที่ถูกต้องขึ้นกับ duty/flow/pressure ของงานจริง — ทีมวิศวกร AERZEN เป็นผู้คำนวณให้
“การอัดอากาศ” จริง ๆ แล้วหมายถึงอะไร
ก่อนจะเข้าใจความต่างระหว่าง screw blower vs roots เราต้องนิยามคำว่า “อัด” ให้ชัดก่อน ในเชิงฟิสิกส์ การอัดอากาศคือการลดปริมาตรของก๊าซจำนวนหนึ่งให้เล็กลง ซึ่งทำให้ความดันเพิ่มขึ้นตามกฎของก๊าซ คำถามที่แยกเทคโนโลยีเป่าลมออกจากกันจึงไม่ใช่ “อัดได้ไหม” แต่เป็น “การลดปริมาตรนั้นเกิดขึ้นที่ไหน” — เกิดภายในตัวเครื่อง หรือเกิดที่ปลายทางหลังจากอากาศออกจากเครื่องไปแล้ว
คำตอบของคำถามนี้แบ่งโลกของ blower ออกเป็นสองค่าย: external compression (อัดภายนอก) และ internal compression (อัดภายใน) หากอยากเข้าใจพื้นฐานของอากาศ Oil-Free และวิธีที่ลมเดินทางผ่านเครื่องเป่าลม แนะนำให้อ่านบทอธิบายหลักฟิสิกส์ว่าอากาศ Oil-Free ทำงานอย่างไรควบคู่กัน เพราะจะช่วยให้ภาพรวมชัดขึ้น (เครื่องเป่าลมอุตสาหกรรมใช้ทำอะไร)
“Blower” กับ “compressor” ต่างกันที่ช่วงแรงดัน ไม่ใช่หลักการ — blower มักทำงานต่ำกว่า ~1 bar(g) ส่วน compressor สูงกว่านั้น แต่ทั้ง Roots และ screw ต่างก็เป็นเครื่องจักรแบบ positive displacement ที่ “ดักจับปริมาตรอากาศแล้วเคลื่อนย้าย” เหมือนกัน ความต่างจริงอยู่ที่ว่าระหว่างเคลื่อนย้ายนั้นมีการบีบปริมาตรหรือไม่
External Compression: หลักการของ Roots Blower
Roots blower (ในตระกูล AERZEN คือ rotary lobe blower เช่น Delta Blower / BVO) ทำงานด้วยโรเตอร์รูปกลีบ (lobe) สองตัวหมุนประกบกัน ทุกรอบการหมุน โรเตอร์จะ “ตัก” อากาศปริมาตรหนึ่งจากฝั่งดูดแล้วพาไปปล่อยที่ฝั่งจ่าย — โดยปริมาตรของอากาศก้อนนั้น ไม่ถูกบีบให้เล็กลงเลยภายในเครื่อง นี่คือนิยามของ external compression หรือบางตำราเรียกว่า “isochoric” (ปริมาตรคงที่)
แล้วแรงดันเกิดขึ้นได้อย่างไร? เกิดจากแรงต้านของระบบปลายทาง เมื่ออากาศปริมาตรเท่าเดิมถูกอัดเข้าไปในท่อหรือถังที่มีอากาศอยู่ก่อนแล้ว มันจึงดันให้ความดันรวมสูงขึ้น พูดง่าย ๆ คือ Roots สร้าง flow ส่วนระบบสร้าง pressure ลักษณะ external compression นี้ทำให้ Roots blower ทนทาน เรียบง่าย รับ pulsation และฝุ่นได้ดี และเป็นตัวเลือกคลาสสิกสำหรับงาน aeration แรงดันต่ำและงานลำเลียงระยะใกล้
Internal Compression: หลักการของ Screw Blower
Screw blower (ในตระกูล AERZEN คือ hybrid screw blower เช่น Delta Hybrid / BVS) ใช้โรเตอร์รูปเกลียวสองตัวที่มีร่อง (profile) ออกแบบให้ช่องว่างระหว่างเกลียว ค่อย ๆ แคบลง เมื่ออากาศเคลื่อนจากฝั่งดูดไปยังฝั่งจ่าย ผลคืออากาศถูกบีบให้มีปริมาตรเล็กลง — และมีความดันสูงขึ้น — ตั้งแต่ “ก่อน” จะออกจากเครื่อง นี่คือหัวใจของ internal compression
ความได้เปรียบของการอัดภายในคือเครื่องส่งมอบอากาศที่ความดันใกล้เคียงกับความดันปลายทางอยู่แล้ว จึงลดการสูญเสียพลังงานที่เกิดจากการ “อัดย้อนกลับ” (backflow) แบบที่เกิดใน Roots ที่แรงดันสูง screw blower จึงมักให้ specific power (พลังงานต่อหน่วยอากาศ) ที่ดีกว่าในช่วงแรงดันกลางถึงสูง เทคโนโลยีนี้เป็นเหตุผลที่ Delta Hybrid ถูกวางตำแหน่งให้ครอบคลุมช่วงแรงดันที่กว้างกว่า Roots ทั่วไป
ลองนึกภาพการเป่าลูกโป่ง: ถ้าคุณดันอากาศปริมาตรเต็มเข้าไปทีเดียว (Roots) ลูกโป่งจะดันกลับแรง แต่ถ้าคุณบีบอากาศให้พอดีกับแรงดันลูกโป่งก่อนค่อยปล่อย (screw) งานที่ต้องใช้จะน้อยกว่า ความต่างนี้ยิ่งชัดเมื่อ “ลูกโป่ง” (ระบบปลายทาง) มีแรงดันสูง
Built-in Volume Ratio (Vi) คืออะไร แบบพื้นฐาน
เมื่อเครื่องมี internal compression มันก็ต้องมีตัวเลขบอกว่า “บีบมากแค่ไหน” ตัวเลขนั้นคือ built-in volume ratio (Vi) — สัดส่วนระหว่างปริมาตรอากาศตอนเริ่ม “ปิดช่อง” ที่ฝั่งดูด เทียบกับปริมาตรตอนช่องนั้นเปิดออกที่ฝั่งจ่าย ค่า Vi ถูก “ออกแบบฝังไว้ในรูปทรงของโรเตอร์” ตั้งแต่โรงงาน ไม่ใช่ค่าที่ปรับได้ระหว่างวิ่ง
จุดที่ทำให้คนสับสนบ่อยคือ Vi ไม่ใช่ “อัตราส่วนแรงดัน” โดยตรง แต่เป็นอัตราส่วน “ปริมาตร” ที่ฝังในเครื่อง ส่วนแรงดันที่ได้จริงขึ้นกับทั้ง Vi และเงื่อนไขของระบบ และเพราะ Roots blower ไม่บีบปริมาตรภายในเลย Roots จึงไม่มีค่า Vi — เป็นเหตุผลที่คำว่า “built-in volume ratio พื้นฐาน” จะปรากฏเฉพาะในบริบทของ screw เท่านั้น
| แนวคิด | ความหมายแบบพื้นฐาน |
|---|---|
| Vi (built-in volume ratio) | สัดส่วนปริมาตรขาเข้า : ขาออก ที่ออกแบบฝังในโรเตอร์ screw |
| Roots มี Vi หรือไม่ | ไม่มี — เป็น external compression ปริมาตรคงที่ |
| Vi ปรับได้ระหว่างวิ่งไหม | ไม่ได้ — เป็นค่าตามรูปทรงโรเตอร์ (เลือกตอนสั่งเครื่อง) |
| Vi = อัตราส่วนแรงดันไหม | ไม่ใช่โดยตรง — เป็นอัตราส่วนปริมาตร แรงดันจริงขึ้นกับระบบด้วย |
ทำไม Vi ถึงสำคัญต่อพลังงาน
หัวใจของเรื่อง Vi คือแนวคิด “matching” — เครื่องจะประหยัดพลังงานที่สุดเมื่อความดันที่ internal compression สร้างได้ ตรงกับ ความดันที่ระบบต้องการพอดี ถ้าเครื่องอัดเกินความต้องการ (over-compression) จะเสียพลังงานเปล่า ถ้าอัดไม่ถึง (under-compression) อากาศจะถูกอัดเพิ่มแบบ external ตอนปล่อยซึ่งก็เสียพลังงานเช่นกัน
นี่คือเหตุผลที่การเลือก Vi ให้เหมาะกับ load profile ของงานจึงมีผลต่อค่าไฟตลอดอายุการใช้งาน หากงานของคุณมีแรงดันที่เปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลหรือตามภาระ การเลือก Vi และวิธีควบคุมจึงไม่ใช่เรื่องเล็ก — รายละเอียดเชิงปฏิบัติของการเลือก Vi ตาม load profile เราอธิบายไว้ในคู่มือเลือก built-in volume ratio ของ Delta Hybrid ตาม load profile ซึ่งเป็นขั้นถัดไปหลังจากเข้าใจพื้นฐานในบทนี้แล้ว
สำหรับงานต่อเนื่อง 24/7 ค่าพลังงานมักเป็นต้นทุนตลอดชีพที่ใหญ่ที่สุด ใหญ่กว่าราคาเครื่องมาก การจับคู่ Vi ให้ตรงกับ duty จริงจึงคือการลงทุนที่คืนกลับมาเป็นค่าไฟที่ต่ำลงทุกเดือน — ตัวเลขจริงขึ้นกับ flow/pressure ของงาน ทีมวิศวกรเป็นผู้คำนวณ
เปรียบเทียบ Screw Blower vs Roots แบบเคียงข้าง
เพื่อให้เห็นภาพรวมชัดเจน ตารางด้านล่างสรุปความต่างเชิงหลักการ — ย้ำว่านี่เป็นการเปรียบเทียบ “เทคโนโลยี” ไม่ใช่การฟันธงว่าอันไหนดีกว่า เพราะคำตอบที่ถูกต้องขึ้นกับงานเสมอ
Roots / Lobe Blower
- ไม่บีบปริมาตรภายใน (ไม่มี Vi)
- แรงดันเกิดจากระบบปลายทาง
- โครงสร้างเรียบง่าย ทนฝุ่น/pulsation
- เหมาะแรงดันต่ำ + งานลำเลียงระยะใกล้
- ตระกูล AERZEN: Delta Blower / BVO
Screw Blower
- บีบปริมาตรภายในก่อนปล่อย (มี Vi)
- ส่งอากาศใกล้แรงดันปลายทางอยู่แล้ว
- specific power ดีกว่าในช่วงแรงดันสูง
- ครอบคลุมช่วงแรงดันที่กว้างกว่า
- ตระกูล AERZEN: Delta Hybrid / BVS
โดยทั่วไปที่แรงดันต่ำมาก ๆ ความได้เปรียบด้านพลังงานของ screw จะลดลงจนเข้าใกล้ Roots ทำให้ในบางงาน aeration แรงดันต่ำ Roots ยังเป็นตัวเลือกที่คุ้มค่าและเชื่อถือได้ ส่วนงานที่ต้องการแรงดันสูงขึ้นหรือมีภาระแปรผัน screw blower มักได้เปรียบ และหากงานมีโหลดแปรผันชัดเจน การจับคู่กับการควบคุมความเร็วรอบเป็นเรื่องที่ควรพิจารณา — เราเจาะลึกเรื่องนี้ในคู่มือ sizing Delta Hybrid สำหรับงานโหลดแปรผัน
ตัวอย่างในงานบำบัดน้ำเสีย
งานบำบัดน้ำเสีย (wastewater) เป็นบริบทคลาสสิกที่เห็นความต่างนี้ได้ชัด ในถัง aeration จุลินทรีย์ต้องการออกซิเจนต่อเนื่อง โรงงานในพื้นที่ EEC เช่น Amata City หรือ WHA/Hemaraj จึงต้องเลือกระหว่างความเรียบง่ายของ Roots กับประสิทธิภาพพลังงานของ screw ตามความลึกของถังและแรงดันที่ diffuser ต้องการ
โรงบำบัดน้ำเสียอุตสาหกรรม — นิคมฯ EEC (Chonburi)
Challenge: ถัง aeration ลึกขึ้นหลังขยายกำลังบำบัด ทำให้แรงดันที่ diffuser ต้องการสูงขึ้น Roots blower เดิมเริ่มกินไฟมากในจุดทำงานใหม่
แนวทาง: ทีมวิศวกรเปรียบเทียบ duty point เดิมกับช่วงแรงดันที่ screw blower ทำงานได้ดีกว่า แล้วเสนอ Delta Hybrid screw blower ที่มี internal compression ตรงกับแรงดันใหม่
Outcome: การเลือกเทคโนโลยีให้ตรงแรงดันปลายทางช่วยลดพลังงานเปล่าจาก over/under-compression — ผลตอบแทนหลักคือ specific power ที่ดีขึ้นในจุดทำงานต่อเนื่อง
หมายเหตุ: scenario สังเคราะห์เพื่ออธิบายเชิงเทคนิค ไม่ใช่ case study ของลูกค้ารายใดรายหนึ่ง
แนวทางเลือกเทคโนโลยีให้ตรงงาน
เมื่อเข้าใจหลักการแล้ว การเลือกระหว่าง screw blower vs roots สรุปได้เป็นคำถามไม่กี่ข้อ: แรงดันที่ระบบต้องการอยู่ช่วงไหน, โหลดคงที่หรือแปรผัน, เครื่องต้องเดิน 24/7 หรือเป็นช่วง, และค่าพลังงานมีน้ำหนักแค่ไหนในการตัดสินใจรวม คำตอบของคำถามเหล่านี้จะชี้ว่าควรเลือก external หรือ internal compression และถ้าเลือก screw ควรกำหนด Vi อย่างไร
สิ่งสำคัญคืออย่าตัดสินจาก “ชื่อเทคโนโลยี” เพียงอย่างเดียว เพราะ Roots ที่เลือกถูกจุดทำงานก็ประหยัดได้ และ screw ที่ Vi ไม่ตรงงานก็เปลืองได้เช่นกัน การคำนวณ duty point และ load profile จริงคือสิ่งที่แยกการเลือกที่ดีออกจากการเดา — และนี่คือขั้นตอนที่ทีมวิศวกร AERZEN ทำให้ตั้งแต่ก่อนเสนอเครื่อง
เช่าเพื่อทดสอบก่อนตัดสินใจลงทุน
ข้อดีของการเช่าคือคุณสามารถพิสูจน์สมมติฐานด้านพลังงานกับงานจริงก่อนลงทุนซื้อ AERZEN Rental Thailand มีทั้ง Roots blower และ screw blower ให้เช่าเพื่อเทียบผลในไซต์ของคุณเอง ครอบคลุมพื้นที่ EEC (Chonburi/Rayong/Chachoengsao) รวมถึง Map Ta Phut และนิคมอุตสาหกรรมหลัก โดยมีทางเลือกการเช่าหลายระดับให้เลือกตามสถานการณ์ (roots vs screw vs turbo blower)
Emergency Rental
- ตอบสนองภายใน 24 ชม.
- เหมาะกรณีเครื่องหลักหยุดกะทันหัน
Short-Term
- Mobilization 48-72 ชม. ใน EEC
- เทียบ Roots vs screw ในงานจริง
Long-Term
- เหมาะงานต่อเนื่องระยะยาว
- วางแผนต้นทุนได้ชัดเจน
Subscription Plan
- รวมเครื่อง+บริการ+monitoring
- SLA uptime 100%
🚀 ขอใบเสนอราคา Blower ให้ตรงงานของคุณ
Rent a solution. Expect performance.
AERZEN Rental Solutions is always close at hand.
บอกเราเรื่องแรงดันและ flow ที่ต้องการ ทีมวิศวกรจะช่วยเลือกระหว่าง Roots และ screw blower ที่เหมาะที่สุด พร้อมส่ง quotation ภายใน 24 ชั่วโมง
- 📞 098-323-2626 (สายด่วน 24/7)
- ☎️ 038-015-488 (สำนักงาน)
- ✉️ thai@aerzenrental.com
คำถามที่พบบ่อย
ความต่างหลักของ screw blower vs roots คืออะไร
ความต่างหลักคือ “ที่ใด” อากาศถูกบีบ Roots blower เป็น external compression ไล่อากาศปริมาตรคงที่ออกไปแล้วให้ระบบปลายทางสร้างแรงดัน ส่วน screw blower มี internal compression ที่บีบอากาศให้แน่นขึ้นภายในตัวเครื่องก่อนปล่อย จึงมักประหยัดพลังงานกว่าในช่วงแรงดันสูง
Internal compression blower แปลว่าอะไร
Internal compression blower หมายถึงเครื่องที่ลดปริมาตรอากาศให้เล็กลงภายในตัวเครื่องก่อนจะปล่อยออก ทำให้อากาศที่ออกมามีความดันสูงขึ้นตั้งแต่ในเครื่องแล้ว screw blower เป็นตัวอย่างหลักของกลุ่มนี้ ตรงข้ามกับ Roots ที่อัดภายนอก
Built-in volume ratio (Vi) พื้นฐานคืออะไร
Vi คือสัดส่วนปริมาตรอากาศขาเข้าต่อปริมาตรขาออกที่ออกแบบฝังไว้ในรูปทรงโรเตอร์ของ screw blower เป็นตัวบอกว่าเครื่อง “บีบ” อากาศไปมากแค่ไหนภายในก่อนปล่อย ค่า Vi ถูกกำหนดตั้งแต่ตอนเลือกเครื่อง ไม่ใช่ค่าที่ปรับได้ระหว่างเดินเครื่อง
ทำไม Roots blower ถึงไม่มีค่า Vi
เพราะ Roots blower ไม่บีบปริมาตรอากาศภายในตัวเครื่องเลย มันเพียงตักอากาศปริมาตรเท่าเดิมจากฝั่งดูดไปปล่อยฝั่งจ่าย แรงดันเกิดจากแรงต้านของระบบปลายทาง เมื่อไม่มีการลดปริมาตรภายในจึงไม่มีอัตราส่วนปริมาตรฝังในเครื่อง — Vi เป็นแนวคิดที่ใช้กับ screw เท่านั้น
ที่แรงดันต่ำ screw ยังประหยัดกว่า Roots เสมอไหม
ไม่เสมอไป ที่แรงดันต่ำมาก ๆ ความได้เปรียบด้านพลังงานของ internal compression จะลดลงจนใกล้เคียง Roots ในบางงาน aeration แรงดันต่ำ Roots ที่เลือกถูกจุดทำงานยังเป็นตัวเลือกที่คุ้มและเชื่อถือได้ ความได้เปรียบของ screw จะชัดขึ้นเมื่อแรงดันสูงขึ้น
Vi เท่ากับอัตราส่วนแรงดันหรือไม่
ไม่เท่ากันโดยตรง Vi เป็นอัตราส่วน “ปริมาตร” ที่ฝังในรูปทรงโรเตอร์ ส่วนอัตราส่วนแรงดันที่ได้จริงขึ้นกับทั้งค่า Vi และเงื่อนไขของระบบปลายทาง เครื่องจะมีประสิทธิภาพดีที่สุดเมื่อแรงดันที่ Vi สร้างได้ตรงกับแรงดันที่ระบบต้องการพอดี
AERZEN มีทั้ง Roots และ screw blower ให้เช่าไหม
มีครบทั้งสองตระกูล AERZEN Rental Thailand ให้เช่าทั้ง Delta Blower (Roots/positive displacement) และ Delta Hybrid (screw blower) เพื่อให้คุณทดสอบเทียบผลในงานจริงก่อนตัดสินใจลงทุน ครอบคลุมพื้นที่ EEC พร้อม mobilization 48-72 ชม.
จะรู้ได้อย่างไรว่างานของเราควรใช้เทคโนโลยีไหน
ต้องเริ่มจาก duty point จริง — แรงดันที่ระบบต้องการ, flow, ลักษณะโหลด (คงที่/แปรผัน) และชั่วโมงเดินเครื่อง ตัวเลขเหล่านี้จะชี้ว่าควรเลือก external หรือ internal compression และถ้าเป็น screw ควรกำหนด Vi อย่างไร ทีมวิศวกร AERZEN คำนวณให้ก่อนเสนอเครื่อง
เครื่องของ AERZEN เป็น Oil-Free ทั้งหมดหรือไม่
ใช่ ทั้ง Delta Blower และ Delta Hybrid ในกลุ่ม Oil-Free ของ AERZEN ได้รับการรับรอง ISO 8573-1 Class 0 (oil ≤ 0.01 mg/m³) โดย TÜV Rheinland เหมาะสำหรับงานที่อากาศต้องสะอาดปราศจากน้ำมัน เช่น F&B และ process air
แหล่งอ้างอิง / References
- AERZEN HQ — Positive Displacement Blowers (aerzen.com) ↗
- AERZEN HQ — Screw Compressors / Screw Technology (aerzen.com) ↗
- ISO 8573-1 — Compressed air purity classes (iso.org) ↗
✍️ เกี่ยวกับผู้เขียน
ภราดร วรรณสังข์ (Paradorn Wannasung)
Marketing Communication Specialist · นิเทศศาสตรมหาบัณฑิต (การสื่อสารการตลาดและแบรนด์)
ภราดร (Paradorn) เป็นผู้ดูแลด้านการสื่อสารการตลาดของ AERZEN Rental Thailand จบนิเทศศาสตรมหาบัณฑิต (การสื่อสารการตลาดและแบรนด์) เชี่ยวชาญด้านอุตสาหกรรม B2B ในประเทศไทย มีประสบการณ์การสร้างแบรนด์และคอนเทนต์ในกลุ่มอุตสาหกรรมของไทย
ติดต่อ: pwa@aerzenrental.com · LinkedIn
บทความที่เกี่ยวข้อง
เช่า Blower/Compressor เพื่อรองรับการขยายโรงงาน: Capacity Bridge Rental
คู่มือวางแผน Capacit...
อ่านต่อ →
หัวข้อหลัก: เช่าโบลเวอร์สกรู (Screw Blower) ออยล์ฟรี
