AERZEN Rental Thailand

คำนวณพลังงานสูญเสียจาก Compressed Air Leak ด้วย Orifice Method

วิศวกร AERZEN ใช้ ultrasonic detector ระบุจุดรั่วของระบบ compressed air ในโรงงานไทย แล้วแปลงข้อมูลเป็นพลังงานสูญเสีย (kWh/ปี) ด้วย orifice + specific-power method

คำถามที่วิศวกรโรงงานถามบ่อยเกี่ยวกับ compressed air leak ไม่ใช่ “รั่วตรงไหน” แต่คือ “รั่วจุดนี้คิดเป็นเงินค่าไฟปีละเท่าไร และควรซ่อมจุดไหนก่อน” บทความนี้ลงลึกที่ วิธีคำนวณพลังงานสูญเสียจาก compressed air leak ของโรงงาน ด้วย orifice flow equation บวกกับค่า specific power ของ compressor — เปลี่ยนจุดรั่วที่มองไม่เห็นให้เป็นตัวเลข kWh/ปี ที่จัดลำดับความสำคัญได้จริง AERZEN Rental Thailand ออกแบบและให้เช่า oil-free blower และ compressor มากว่า 160 ปีของวิศวกรรมเยอรมัน — และนี่คือกรอบการคำนวณที่ทีมวิศวกรของเราใช้ในการ audit หน้างาน

1. ทำไม “ขนาดรู” สำคัญกว่า “จำนวนจุด”

AERZEN rental fleet: Delta Blower, Delta Hybrid Screw Blower and AerzenTurbo units available for short-term rental and Subscription Plan in Thailand
ฟลีตเครื่องเช่า AERZEN: Delta Blower, Delta Hybrid Screw Blower และ AerzenTurbo

รายงาน audit หลายฉบับนับ “จำนวนจุดรั่ว” เป็นตัวชี้วัดหลัก ทั้งที่ในทางวิศวกรรม flow ที่ไหลออกจากรูแปรผันตาม กำลังสองของเส้นผ่านศูนย์กลาง (d²) — รูขนาด 4 mm รั่วมากกว่ารูขนาด 1 mm ถึง 16 เท่า ดังนั้นจุดรั่วใหญ่จุดเดียวมักกินพลังงานมากกว่าจุดรั่วเล็กรวมกันสิบจุด การจัดลำดับจึงต้องคำนวณจากปริมาณ flow ที่แท้จริง ไม่ใช่จากการนับจำนวน

หลักการนี้สอดคล้องกับแนวทางใน US DOE — Compressed Air System Economics ที่ระบุว่าโรงงานทั่วไปสูญเสียอากาศอัดราว 20-30% ไปกับการรั่ว และส่วนใหญ่ของพลังงานสูญเสียกระจุกอยู่ในจุดรั่วขนาดใหญ่จำนวนน้อย (Pareto pattern)

2. Orifice flow method — คำนวณ leak flow จากขนาดรู

เมื่อแรงดันต้นทาง (upstream) สูงกว่าราว 1.9 เท่าของแรงดันปลายทาง — ซึ่งจริงเสมอที่ระบบ 7 bar(g) รั่วออกสู่บรรยากาศ — การไหลจะเข้าสู่สภาวะ choked (sonic) flow นั่นคือความเร็วที่คอรูถึงความเร็วเสียง และ mass flow ขึ้นกับ พื้นที่รู กับ absolute upstream pressure เท่านั้น ไม่ขึ้นกับแรงดันปลายทางอีกต่อไป

ความสัมพันธ์เชิงวิศวกรรม (รูปย่อ): free-air leak flow Q ∝ Cd × d² × Pabs โดย Cd คือ discharge coefficient ของรู (สำหรับรูคมราว 0.6-0.65, รูมน/รอยร้าวยาวราว 0.97) ตารางด้านล่างเป็นค่าประมาณ free-air flow ที่ระบบ 7 bar(g) สำหรับรูคมขอบ — ใช้เป็น quick-reference หน้างานก่อนวัดจริงด้วย flow logger

เส้นผ่านศูนย์กลางรูFree-air flow (โดยประมาณ)เทียบเป็นกำลังอัด*ระดับความสำคัญ
1 mm~1 m³/hr~0.1 kWMinor
3 mm~11 m³/hr~1.1 kWMajor
5 mm~30 m³/hr~3.0 kWMajor
6 mm~44 m³/hr~4.4 kWCritical
10 mm~120 m³/hr~12 kWCritical

*สมมติ specific power ~0.10 kWh/m³ ที่ 7 bar(g) — ค่าจริงขึ้นกับชนิดและประสิทธิภาพของ compressor (ดูหัวข้อถัดไป) ตัวเลขนี้เป็นค่าประมาณเพื่อจัดลำดับ ไม่ใช่ค่ารับประกัน

3. แปลง flow เป็นค่าไฟด้วย specific power

หัวใจของการเปลี่ยน flow เป็นพลังงานคือค่า specific power (พลังงานไฟฟ้าต่อปริมาตรอากาศที่ผลิต) ขั้นตอนคำนวณพลังงานสูญเสียต่อปีมี 4 ขั้น:

  1. หา leak flow — จากตาราง orifice ด้านบน หรือวัดด้วย flow logger ที่ทางออก compressor
  2. คูณด้วย specific power — ได้กำลังไฟฟ้าสิ้นเปลือง (kW) ของจุดรั่วนั้น
  3. คูณด้วยชั่วโมงเดินเครื่องต่อปี — เช่น 24/7 = 8,760 ชม. หรือกะเดียว = ~2,500 ชม.
  4. คูณด้วยค่าไฟต่อ kWh — เพื่อแปลงเป็นต้นทุนพลังงาน (ขอใบเสนอราคา/ตัวเลขเฉพาะโรงงานกับทีมงาน)

ค่า specific power ที่ใช้อ้างอิงแตกต่างกันตามชนิดเครื่อง — เครื่องอัดแบบ oil-free สมัยใหม่ที่ทำงานในช่วง load เหมาะสมจะมี specific power ต่ำกว่าเครื่องเก่าที่ทำงาน part-load ตลอดเวลา การ benchmark specific power จริงของโรงงานจึงเป็นขั้นตอนสำคัญก่อนตัดสินใจซ่อมหรือเปลี่ยนเครื่อง

ชนิดระบบช่วง specific power โดยทั่วไปหมายเหตุ
Oil-free screw compressor (TVO) ที่ full load~0.09-0.11 kWh/m³ให้ค่าต่ำเมื่อ load profile คงที่
เครื่องอัดเก่า เดิน part-load + unload สูง~0.13-0.18 kWh/m³unload loss ทำให้ specific power เพิ่ม
Roots blower (GM) / screw blower (BVS) low-pressureขึ้นกับ pressure ที่ต่ำกว่ามากใช้กับงาน aeration/conveying ไม่ใช่ 7 bar

หมายเหตุ nomenclature: ในงานแรงดันสูงระดับ 7 bar(g) ระบบที่เกี่ยวข้องคือ oil-free screw compressor (TVO) ส่วน blower ตระกูล BVO/BVS/GM และ AerzenTurbo (AT) เป็นงาน low-pressure (aeration, pneumatic conveying) คนละช่วงแรงดัน — การจัดประเภทถูกต้องช่วยให้ benchmark specific power แม่นยำ

4. Leak prioritisation matrix — ซ่อมจุดไหนก่อน

เมื่อแปลงทุกจุดรั่วเป็น kWh/ปีแล้ว ขั้นต่อไปคือจัดลำดับด้วยเมทริกซ์ที่ชั่งน้ำหนักระหว่าง พลังงานสูญเสีย กับ ความยากในการเข้าซ่อม เพราะจุดรั่วใหญ่ที่อยู่บน live header อาจต้องวางแผน shutdown ขณะที่จุดรั่วกลางที่ quick-connect ซ่อมได้ทันที

ระดับLoss ต่อจุดลักษณะที่พบบ่อยการจัดการที่แนะนำ
Critical> 100 m³/hrรูใหญ่/ข้อต่อหลุด/header crackวางแผนซ่อมทันที + ตรวจ root cause
Major10-100 m³/hrFRL unit, solenoid valve, regulatorซ่อมในรอบ PM ถัดไป
Minor< 10 m³/hrquick-connect, thread, drop-leg เก่ารวมแก้เป็นชุดเพื่อประหยัดเวลาช่าง

การกระจายตำแหน่งที่พบบ่อยในโรงงานไทย: ราว 30% ที่ quick-connect ของเครื่องมือลม, 25% ที่ FRL unit, 20% ที่ solenoid ของ valve actuator, 15% ที่ regulator/drop-leg และ 10% ที่รอยต่อท่อที่กัดกร่อน — การ audit จึงควรเริ่มจากบริเวณเหล่านี้ก่อนเสมอ

5. Pressure-band economics — ลด 1 bar ประหยัดสองทาง

กลยุทธ์ที่มักถูกมองข้ามคือ การลด discharge pressure band เพราะให้ผลประหยัดสองทางพร้อมกัน:

  • ทางตรง — ทุก 1 bar ที่ลดลงประหยัดพลังงานอัดราว 6-8% (rule of thumb สำหรับเครื่องอัดแรงดันสูง)
  • ทางอ้อม — choked leak flow แปรผันตาม absolute upstream pressure ดังนั้นการลดแรงดันยังลด flow ของทุกจุดรั่วที่ยังไม่ได้ซ่อมตามสัดส่วนไปด้วย

ตัวอย่างเชิงแนวคิด: หากระบบเดินที่ 7.5 bar(g) แต่เครื่องจักรปลายทางต้องการเพียง 6.2 bar(g) การลด setpoint ลง 1 bar (หลังตรวจสอบว่าไม่กระทบ process) จะลดทั้งพลังงานฐานและ leak loss พร้อมกัน — มักเป็นมาตรการที่ payback เร็วเพราะแทบไม่มีต้นทุนฮาร์ดแวร์ การวิเคราะห์นี้ต้องอ้างอิง demand profile จริงที่บันทึก 7 วันด้วย flow + pressure logger

6. บทบาทของ rental + audit ในการลด baseline

เมื่อ audit แสดงว่า specific power ของเครื่องเดิมสูงเกินเกณฑ์ (เช่น เดิน part-load + unload เป็นส่วนใหญ่) การ เช่าเครื่อง oil-free ที่ขนาดเหมาะสม ชั่วคราวเพื่อ load matching มักลด baseline ได้มากกว่าการไล่ซ่อม leak เพียงอย่างเดียว AERZEN Rental Thailand เสนอสามรูปแบบ: (1) audit แบบครั้งเดียวพร้อมรายงาน leak map + พลังงานสูญเสีย; (2) audit เป็นรอบ (quarterly) พร้อม benchmarking; (3) Subscription Plan แบบ all-inclusive ที่รวมเครื่องเช่า + audit + การมอนิเตอร์ระยะไกล AERconnect เพื่อ optimise OPEX ทั้งระบบ

เครื่องในฟลีตเป็น oil-free สอดคล้อง ISO 8573-1 Class 0 ซึ่งเป็นเกณฑ์ที่เข้มงวดกว่า Class 1 (ปริมาณน้ำมันตกค้างต่ำกว่า) — สำคัญสำหรับสาย F&B และอุตสาหกรรมที่ต้องการอากาศปราศจากน้ำมันสัมผัสผลิตภัณฑ์

ขอใบเสนอราคา Audit + Rental — Request a Quote

คำถามที่พบบ่อย — FAQ

คำนวณ leak loss จากขนาดรูได้แม่นแค่ไหน?

ตาราง orifice ให้ค่าประมาณที่ดีพอสำหรับการจัดลำดับความสำคัญ แต่ตัวเลขสุดท้ายควรยืนยันด้วย flow logger ที่ทางออก compressor เพราะ discharge coefficient ของรูจริงและ pressure ที่จุดรั่วแตกต่างกัน

ต้องหยุดเดินเครื่องระหว่าง audit ไหม?

ไม่ต้อง — ultrasonic detection ทำได้ขณะเดินเครื่องปกติ และ leak จะตรวจพบได้ชัดเมื่อระบบมี pressure differential

specific power ของโรงงานหาได้จากไหน?

วัดจากพลังงานไฟฟ้าที่ compressor ใช้ (kWh) หารด้วยปริมาณอากาศที่ผลิต (m³) ในช่วงเวลาเดียวกัน ทีม AERZEN ติดตั้ง power + flow logger เพื่อ benchmark ค่าจริงระหว่าง audit

ลด pressure band มีความเสี่ยงอะไร?

ต้องตรวจสอบว่าเครื่องจักรปลายทางและ point-of-use ที่วิกฤตยังได้แรงดันเพียงพอ จึงต้องอ้างอิง demand profile จริงก่อนปรับ setpoint ทุกครั้ง

ขอใบเสนอราคา audit อย่างไร?

ติดต่อทีมงานเพื่อรับ scope + ใบเสนอราคาเฉพาะโรงงาน ผ่านสำนักงาน 038-015-488 หรือ thai@aerzenrental.com

References — แหล่งอ้างอิง

ติดต่อ AERZEN Rental Thailand: สำนักงาน 038-015-488 · สายด่วน 24/7 098-323-2626 · thai@aerzenrental.com · aerzenrentalth.com

อ่านต่อ — For further reading

Last technical review: 2026-06-04

AERZEN Compressed Air solutions ISO 8573-1 Class 0 oil-free
AERZEN Compressed Air solutions — ISO 8573-1 Class 0
ภราดร วรรณสังข์ (Paradorn Wannasung)

✍️ เกี่ยวกับผู้เขียน

ภราดร วรรณสังข์ (Paradorn Wannasung)

Marketing Communication Specialist · นิเทศศาสตรมหาบัณฑิต (การสื่อสารการตลาดและแบรนด์)

ภราดร (Paradorn) เป็นผู้ดูแลด้านการสื่อสารการตลาดของ AERZEN Rental Thailand จบนิเทศศาสตรมหาบัณฑิต (การสื่อสารการตลาดและแบรนด์) เชี่ยวชาญด้านอุตสาหกรรม B2B ในประเทศไทย มีประสบการณ์การสร้างแบรนด์และคอนเทนต์ในกลุ่มอุตสาหกรรมของไทย

ติดต่อ: pwa@aerzenrental.com · LinkedIn

24/7
Scroll to Top