ISO Class 0 vs Class 1 — ความต่างที่วิศวกรต้องรู้ก่อนเลือก oil-free air

เขียนโดย Paradorn Wannasung · Master’s in Marketing Communication and Branding · AERZEN Rental Thailand

ตามที่ AERZEN ออกแบบระบบ compressed air มาตั้งแต่ปี 1864 ความเข้าใจในมาตรฐาน ISO 8573-1 ยังคงเป็นหัวใจของการเลือก air quality class ที่ถูกต้องสำหรับแต่ละกระบวนการผลิต บทความนี้ไม่ได้เปรียบเทียบเพื่อขายเครื่อง — แต่เพื่อให้วิศวกรโรงงานมีกรอบการตัดสินใจที่แม่นยำ ก่อนที่การเลือก Class ผิดจะกลายเป็นต้นทุนที่หลีกเลี่ยงได้

ผู้จัดการโรงงานหลายคนใช้คำว่า “oil-free” และ “Class 0” สลับกันกับ “Class 1” โดยเชื่อว่าหมายความเดียวกัน — ความเข้าใจคลาดเคลื่อนนี้นำไปสู่สองปัญหาที่เกิดขึ้นซ้ำในอุตสาหกรรมไทย: over-spec (จ่ายแพงเกินจำเป็น) หรือ under-spec (ทำให้ผลิตภัณฑ์ไม่ผ่าน regulatory audit) บทความนี้อธิบายความต่างทาง engineering ที่วัดได้จริง ระหว่าง ISO 8573-1 Class 0 กับ Class 1 พร้อมเกณฑ์ตัดสินใจที่นำไปใช้กับโรงงานของคุณได้ทันที

In This Article

1. ISO 8573-1 — มาตรฐานที่ครอบคลุมคุณภาพ compressed air ทั้งระบบ
2. Class 1 ในมิติ Oil — เกณฑ์และข้อจำกัด
3. Class 0 ในมิติ Oil — เป้าหมายที่ต้องการมากกว่า specification ตายตัว
4. ทำไม Oil-Injected + Filter ไม่สามารถได้ Class 0 ที่แท้จริง
5. ตารางเปรียบเทียบ: Class 0 vs Class 1 — มุมมองวิศวกร
6. เกณฑ์ตัดสินใจ: เลือก Class 0 หรือ Class 1
7. Mini Case Study: โรงงาน F&B ใน EEC — ประสบการณ์จากภาคสนาม
8. TCO — Class 0 แพงกว่า Class 1 เสมอหรือ
9. การตรวจสอบ Certificate — วิธีที่ถูกต้อง
10. FAQ — คำถามที่วิศวกรถามบ่อย
11. ขอคำปรึกษาทางวิศวกรรมและใบเสนอราคา

ISO 8573-1 — มาตรฐานที่ครอบคลุมคุณภาพ compressed air ทั้งระบบ

ISO 8573-1 เป็นส่วนหนึ่งของชุดมาตรฐาน ISO 8573 ที่ครอบคลุมการจัดประเภทและวิธีทดสอบคุณภาพ compressed air ในระบบอุตสาหกรรม ตีพิมพ์โดย International Organization for Standardization (ISO 8573-1:2010) และปัจจุบันใช้เป็น reference หลักทั่วโลกในอุตสาหกรรม pharma, F&B, electronics, petrochemical และ utility

มาตรฐานนี้จัดประเภทคุณภาพ compressed air ผ่าน 3 มิติหลัก ที่เป็นอิสระต่อกัน:

• Particle (อนุภาคของแข็ง) — จำนวนและขนาด ≥ 0.1 µm, ≥ 0.5 µm, ≥ 1 µm per m³
• Water (ความชื้น) — เป็นทั้ง pressure dewpoint (°C) และปริมาณน้ำ liquid
• Oil (น้ำมัน) — ครอบคลุมทั้ง 3 รูปแบบ: aerosol, liquid, และ vapor ใน mg/m³

แต่ละมิติแบ่งเป็น Class 0 ถึง Class 9 (บางมิติถึง Class X) โดย Class 0 คือ class ที่เข้มงวดที่สุด และ Class 9 หรือ X คือ “ไม่กำหนด” ซึ่งใช้กับ application ทั่วไปที่ไม่ critical

จุดที่สร้างความสับสนมากที่สุดคือ: ทั้ง 3 มิติ ไม่ขึ้นต่อกัน — เครื่องที่ได้ Class 0 ในมิติ oil อาจได้แค่ Class 2 ในมิติ particle หากไม่มี downstream filtration ดังนั้นการอ้าง “Class 0” โดยไม่ระบุว่า Class 0 ในมิติใด จึงไม่มีความหมายสมบูรณ์ในทางวิศวกรรม

Class 1 ในมิติ Oil — เกณฑ์และข้อจำกัด

ISO 8573-1 Class 1 ในมิติ oil กำหนดค่าสูงสุดของ total oil content (รวม aerosol + liquid + vapor) ไว้ที่ ≤ 0.01 mg/m³ ที่อุณหภูมิและความดันอ้างอิง

ในทางปฏิบัติ Class 1 เหมาะสำหรับ:

• โรงงานที่ใช้ compressed air ขับเคลื่อน pneumatic actuator หรืออุปกรณ์ทั่วไป
• ระบบ utility ที่ air ไม่สัมผัสกับผลิตภัณฑ์โดยตรง
• งาน cleaning ทั่วไปที่ไม่อยู่ใน critical area

เครื่อง compressor ที่ใช้น้ำมันหล่อลื่น (oil-injected) ที่ผ่านระบบกรองหลายชั้น (coalescing filter + activated carbon) สามารถทำได้ถึง Class 1 ในมิติ oil — แต่มีเงื่อนไขสำคัญ: filter มีอายุการใช้งาน ต้องเปลี่ยนตามกำหนด และประสิทธิภาพลดลงเมื่อมีความชื้นสูง ซึ่งตรงกับสภาวะแวดล้อมในประเทศไทยที่ humidity เฉลี่ย 70–85%

ข้อสำคัญที่ต้องจำ: Class 1 ไม่ใช่ “oil-free” — เป็นเพียงขีดจำกัดน้ำมันที่ต่ำพอสำหรับ application ที่ไม่ critical ต่อคุณภาพผลิตภัณฑ์

Class 0 ในมิติ Oil — เป้าหมายที่ต้องการมากกว่า specification ตายตัว

ISO 8573-1 Class 0 ในมิติ oil ไม่ได้กำหนดค่าตัวเลขตายตัว — นี่คือจุดที่หลายคนเข้าใจผิด

มาตรฐาน ISO 8573-1 ระบุว่า Class 0 คือ: “กำหนดโดยผู้ใช้หรือผู้ผลิตอุปกรณ์ โดยมีข้อกำหนดที่เข้มงวดกว่า Class 1” — หมายความว่า ผู้ผลิตต้องประกาศค่า oil content ของตนเองว่าต่ำกว่า 0.01 mg/m³ เท่าใด และต้องทำการทดสอบยืนยันโดย third-party ที่เชื่อถือได้

ในทางปฏิบัติ ผู้ผลิตชั้นนำระดับโลกอย่าง AERZEN ประกาศค่า Class 0 ของ DVO / BVO / CVO series ไว้ที่ระดับที่ได้รับการ verify โดย TÜV Rheinland — หน่วยงานตรวจสอบที่เป็นที่ยอมรับสากล โดยผ่านวิธีทดสอบตาม ISO 8573-2 (oil aerosol) และ ISO 8573-5 (oil vapor) ซึ่งเป็นส่วนเสริมของมาตรฐานหลักที่ระบุวิธีการสุ่มตัวอย่างและวิเคราะห์

เงื่อนไขพื้นฐานของ Class 0 ที่แท้จริง:

• เครื่องต้องเป็น oil-free design ตั้งแต่ต้น — ไม่มีน้ำมันหล่อลื่นในห้องอัด
• ต้องมี independent verification — self-declared เพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอสำหรับ regulated industries
• ต้องมี unit serial number ที่สามารถตรวจสอบ certificate กลับไปได้

ทำไม Oil-Injected + Filter ไม่สามารถได้ Class 0 ที่แท้จริง

นี่คือ engineering fact ที่สำคัญสำหรับวิศวกรโรงงาน: แม้ระบบกรองน้ำมันที่ดีที่สุดจะดัก oil aerosol ได้มีประสิทธิภาพสูง แต่ oil vapor ซึ่งเป็นโมเลกุลน้ำมันในสภาพก๊าซนั้น ผ่าน filter ได้ เนื่องจากขนาดเล็กมากจนกลไก coalescing และ adsorption ดักจับได้ไม่สมบูรณ์ภายใต้สภาวะการใช้งานจริง

การคำนวณเบื้องต้นแสดงให้เห็นว่าที่อุณหภูมิ 35°C ซึ่งเป็นอุณหภูมิทั่วไปใน air intake ของโรงงานในเขต EEC ปริมาณ oil vapor ที่ผ่านออกมาจากระบบ oil-injected + activated carbon filter ยังคงอยู่ในระดับที่อาจเกิน Class 1 ในสภาวะ filter saturation หรือ bypass

ดังนั้น Class 0 = oil-free design ไม่ใช่ oil-injected + filter เสริม

ตารางเปรียบเทียบ: Class 0 vs Class 1 — มุมมองวิศวกร

เกณฑ์ตัดสินใจ: เลือก Class 0 หรือ Class 1

เลือก Class 0 เมื่อ:

ข้อ 1 — Product contact: compressed air สัมผัสกับผลิตภัณฑ์โดยตรง เช่น PET bottle blowing, blister pack sealing, semiconductor wafer handling, pharmaceutical tablet coating

ข้อ 2 — Regulatory requirement: audit จาก FDA 21 CFR Part 211, EU GMP Annex 1 (2022), Thai FDA GMP, ISO 22000, BRC, หรือ IFS ระบุ oil-free หรือ Class 0 ใน utility specification

ข้อ 3 — Recall risk: product recall จากการปนเปื้อนน้ำมันมีต้นทุนสูงกว่าค่าเครื่อง Class 0 อย่างชัดเจน

ข้อ 4 — Critical process: lithography, ALD, CVD ใน semiconductor; controlled fill-finish ใน pharma; controlled packaging ใน F&B

เลือก Class 1 หรือ Class 2 เมื่อ:

ข้อ 1 — Non-contact utility: compressed air ขับ pneumatic valve, door actuator, lift table ในพื้นที่ที่ไม่ critical

ข้อ 2 — General shop floor: workshop air tools, sandblasting (industrial grade), ระบบ conveying ของ material ที่ไม่ใช่ food/pharma

ข้อ 3 — Cost optimization ที่ justified: process engineer ได้ทำ risk assessment แล้วและ document ว่า Class 1 เพียงพอและไม่อยู่ใน audit critical path

Mini Case Study: โรงงาน F&B ใน EEC — ประสบการณ์จากภาคสนาม

(TEACHING_SAMPLE — ข้อมูลทำ anonymized เพื่อการศึกษา)

โรงงานผลิตเครื่องดื่มบรรจุกระป๋องแห่งหนึ่งในเขต EEC จังหวัดชลบุรี ใช้ระบบ compressed air แบบ oil-injected + coalescing filter มาเป็นเวลาหลายปี โดย spec ของระบบเดิมอยู่ที่ Class 1 ในมิติ oil

เมื่อบริษัทแม่ในยุโรปสั่ง audit ตาม BRC Global Standard for Food Safety Issue 9 ทีม QA พบว่า air quality specification ที่ใช้อยู่ไม่ตรงกับ requirement ใหม่ของมาตรฐาน ซึ่งระบุว่า compressed air ที่สัมผัสกับผลิตภัณฑ์หรือ packaging ต้องผ่าน risk assessment และ monitoring program ที่ documented ไว้อย่างชัดเจน

ทีมวิศวกรรมได้ประเมินว่าการ upgrade ระบบ filter เพิ่มเติมต้องใช้เวลาหลายสัปดาห์และยังคงมีความไม่แน่นอนใน vapor dimension ทีมจึงตัดสินใจ เช่า oil-free Class 0 unit เพื่อ bridge gap ระหว่างรอ permanent solution พร้อมกันนั้นใช้ช่วงเวลาดังกล่าวในการ validate system ใหม่และเตรียม documentation ให้ครบ

ผลลัพธ์: audit ผ่านโดยไม่มี major finding ใน utility section บทเรียนจาก case นี้คือ Class selection เป็นการตัดสินใจ engineering + compliance ร่วมกัน ไม่ใช่แค่การเลือก spec เครื่องให้ถูก

TCO — Class 0 แพงกว่า Class 1 เสมอหรือ

คำตอบที่ถูกต้องคือ “ขึ้นกับ total cost of ownership ตลอดวงจร ไม่ใช่แค่ค่าเครื่อง”

เมื่อพิจารณา TCO 5 ปี ระหว่าง Class 0 oil-free rental กับ Class 1 oil-injected + filter ปัจจัยที่ต้องนับรวมได้แก่:

Class 1 (oil-injected + filter) มีต้นทุนที่มักไม่ถูกนับ:

• ค่า filter replacement ตามระยะ (coalescing + activated carbon)
• ค่า compressed air testing เพื่อ verify Class
• ความเสี่ยง recall หรือ re-process หากการปนเปื้อนเกิดขึ้น
• ค่า compliance documentation เพิ่มเติมใน regulated industries

Class 0 (oil-free rental แบบ Subscription Plan) มีข้อได้เปรียบที่ชัดเจน:

• ไม่มี filter replacement cost ในห้องอัด
• maintenance scope ชัดเจนและ all-inclusive ใน Subscription Plan
• documentation pack สำหรับ audit พร้อมใช้ทันที (TÜV cert + IQ/OQ template)
• ลดความเสี่ยง recall ที่มี tail cost ยาวมาก

สำหรับโรงงานในอุตสาหกรรม regulated เช่น pharma, F&B, semiconductor — TCO 5 ปีของ Class 0 rental มักแข่งขันได้กับ Class 1 oil-injected เมื่อนับต้นทุนครบทุกหัวข้อ

ติดต่อ AERZEN Rental Thailand เพื่อขอ TCO model ที่ tailored สำหรับ application ของคุณ — pricing และ spec ขึ้นกับ case การใช้งานเฉพาะ

การตรวจสอบ Certificate — วิธีที่ถูกต้อง

เมื่อ vendor อ้าง “Class 0” สิ่งที่วิศวกรควรขอ:

1. Test certificate ต่อ unit serial number — certificate ระดับ “product family” ไม่เพียงพอสำหรับ regulated industries
2. ระบุ testing body — TÜV Rheinland, TÜV SÜD, SGS, Bureau Veritas หรือ accredited lab ตาม ISO/IEC 17025
3. วิธีทดสอบ — ISO 8573-2 (aerosol), ISO 8573-5 (vapor) ต้องระบุทั้งสอง
4. ค่า oil content จริง — ต้องมีตัวเลขที่ประกาศ (เช่น ≤ 0.003 mg/m³) ไม่ใช่แค่ “Class 0”
5. วันที่ออก certificate — certificate เก่าเกิน 3 ปีควรขอ retest

AERZEN ส่ง certificate พร้อมกับเครื่องทุกหน่วยที่ส่งมอบ และมี Verification ID ที่ตรวจสอบกับ TÜV Rheinland ได้โดยตรง

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

Q1: Class 0 หมายความว่า oil-free 100% หรือ zero oil ในอากาศ?

ไม่ — Class 0 ไม่ได้หมายความว่า “zero oil โดยสมบูรณ์” ในทางฟิสิกส์ Class 0 หมายถึงผู้ผลิต declare ค่า oil content ของตนเองในระดับที่เข้มงวดกว่า Class 1 (≤ 0.01 mg/m³) และยืนยันด้วย independent third-party test ตามวิธีมาตรฐาน ISO 8573-2 และ ISO 8573-5 ในทางปฏิบัติ Class 0 oil-free design มีปริมาณ oil ต่ำมากจนไม่มีนัยสำคัญต่อ regulated process

Q2: ถ้าใช้ Class 1 + filter ระดับ medical grade จะได้ Class 0 ไหม?

ไม่สามารถรับประกันได้ในมิติ oil vapor — filter ประเภท coalescing และ activated carbon ดัก oil aerosol และ liquid ได้ดี แต่ oil vapor ที่อยู่ในสภาพโมเลกุลก๊าซสามารถผ่าน filter ได้ในระดับที่ขึ้นกับอุณหภูมิ, humidity, flow rate, และ filter condition สำหรับ application ที่ต้องการ Class 0 ที่ verified ได้จริง ทางออกที่น่าเชื่อถือกว่าคือ oil-free design ตั้งแต่ต้น

Q3: ทำไมเลือก AERZEN DVO/BVO/CVO สำหรับ Class 0?

เครื่องทั้ง 3 series เป็น oil-free design ตั้งแต่ห้องอัด — ไม่มีน้ำมันหล่อลื่นในกระบวนการอัดอากาศ ทุก unit ผ่านการ verify โดย TÜV Rheinland ตาม ISO 8573-1 Class 0 AERZEN สะสมประสบการณ์ด้านนี้มาตั้งแต่ปี 1864 และมีฐานการติดตั้งใน regulated industries ทั่วโลก

Q4: เช่าหรือซื้อสำหรับ Class 0 — อะไรดีกว่า?

ขึ้นกับ utilization pattern และ balance sheet strategy ของบริษัท หากโรงงานต้องการ flexibility สูง (expand/contract ตาม production volume) หรือต้องการ all-inclusive maintenance + documentation โดยไม่ผูกมัด capex — rental แบบ Subscription Plan เป็น model ที่สอดคล้องกับ financial objective ของหลายองค์กรใน EEC ติดต่อ AERZEN เพื่อ TCO comparison ที่ tailored สำหรับ case ของคุณ

Q5: Class ของ particle และ water ต้องตรงกับ oil Class ไหม?

ไม่จำเป็น — ทั้ง 3 มิติเป็นอิสระต่อกัน วิศวกรควร specify แต่ละมิติตาม process requirement จริง เช่น pharma clean room อาจต้องการ Class 0 oil + Class 2 water + Class 2 particle ขึ้นกับ application ที่ระบุใน qualification document

Q6: ถ้า audit พบว่า air quality ไม่ตรง spec ต้องทำอย่างไร?

ขั้นแรกคือ document corrective action plan (CAPA) ให้ชัดเจน ระหว่างที่ดำเนินการ upgrade หรือ fix ระบบถาวร การ bridge ด้วย rental unit Class 0 ที่มี documentation พร้อมช่วยให้ operations ดำเนินต่อได้และแสดง good faith ต่อ auditor ว่ามีการดำเนินการเชิงรุก

ขอใบเสนอราคา — Class 0 vs Class 1 Decision Support

Rent a solution. Expect performance.

AERZEN Rental Solutions is always close at hand.

AERZEN Rental Thailand ให้บริการ technical consultation สำหรับการเลือก air quality class และ sizing ที่เหมาะสมกับ application ของคุณ — ทีมวิศวกรช่วยตรวจ certificate, ทบทวน basis of design, และจัดเตรียม documentation pack ให้ตรงกับ regulatory audit ก่อนตัดสินใจเช่าหรือซื้อ

• ขอใบเสนอราคา / Request a Free Rental Quote →
• โทร (24/7 ฉุกเฉิน): 098-323-2626
• โทร (ออฟฟิศ): 038-015-488
• อีเมล: thai@aerzenrental.com
• เว็บไซต์: www.aerzenrentalth.com

ที่อยู่: 36/60 Phlu Ta Luang, Sattahip District, Chon Buri 20180

Last reviewed: 2026-05-19

Author: Paradorn Wannasung · Master’s in Marketing Communication and Branding · AERZEN Rental Thailand

Related reading:

• ISO 8573-1 Class 0 — คู่มือฉบับสมบูรณ์ (Pillar)
• Choosing Blower vs Compressor — 6-step guide
• DVO Oil-Free Screw Blower — Industrial Application Guide

Request a Quote – ISO Class 0 vs Class 1 — ความต่างที่วิศวกรต้องรู้ก่อนเลือก oil-free air

Rent a solution. Expect performance.

AERZEN Rental Solutions is always close at hand.

• Request a Free Rental Quote
• Hotline 24/7: 098-323-2626
• Office: 038-015-488
• Email: thai@aerzenrental.com
• Website: www.aerzenrentalth.com
• HQ reference: AERZEN HQ product portfolio (aerzen.com)

Address: 36/60 Phlu Ta Luang, Sattahip District, Chon Buri 20180

Last reviewed: 2026-05-18 – AERZEN Rental Thailand editorial team