คำนวณ Scope 2 Emission ของระบบลมอัด: แปลง kWh เป็น tCO₂e จาก Blower และ Compressor
- สูตรหลัก: tCO₂e = kWh/ปี × grid emission factor (kgCO₂e/kWh) ÷ 1,000
- หา kWh จาก sub-meter (Tier 1) หรือ nameplate kW × hours × load factor (Tier 2)
- ใช้ Thailand grid emission factor ปีล่าสุดจาก TGO / EGAT — ค่าเปลี่ยนทุกปี
- เปลี่ยน Roots blower (GM) เป็น screw blower (BVO) ที่ >0.5 bar(g) ลด kWh 15–30% = ลด Scope 2 ตามสัดส่วน
- บทความนี้เน้นการคำนวณเชิงปริมาณ — ส่วนการจัดประเภท Scope 2 vs Scope 3 ดูที่บทความ pillar
1. ทำไมต้องคำนวณ ไม่ใช่แค่จัดประเภท Scope
AERZEN ออกแบบและผลิต blower และ compressor ที่เน้นประสิทธิภาพพลังงานมาตั้งแต่ปี 1864 — และนี่คือสิ่งที่วิศวกรรมตลอดกว่า 160 ปีบอกเรา: ตัวเลขพลังงานของระบบลมอัดมักถูกประเมินต่ำกว่าความเป็นจริงเสมอ ในหลายโรงงาน ระบบ compressed air และ blower คิดเป็น 20–30% ของการใช้ไฟฟ้าทั้งหมด ทำให้กลายเป็นหนึ่งใน Scope 2 line item ที่ใหญ่ที่สุดของรายงาน ESG
การรู้ว่า emission อยู่ใน Scope ไหนเป็นเพียงครึ่งทาง สิ่งที่ผู้ตรวจสอบ (auditor) และคณะกรรมการ ESG ต้องการจริง ๆ คือตัวเลขที่คำนวณได้ ตรวจสอบย้อนกลับได้ และระบุ data quality ได้ บทความนี้จึงเจาะลึกเฉพาะวิธีคำนวณเชิงปริมาณ สำหรับระบบลมอัด — ตั้งแต่การหา kWh ไปจนถึงการแปลงเป็น tonne CO₂ equivalent และการเปรียบเทียบ abatement จากการเปลี่ยนเทคโนโลยี blower
ขอบเขตบทความ: หากคุณยังต้องการกำหนดก่อนว่าไฟฟ้าของ compressor ที่เช่ามาอยู่ใน Scope 2 หรือ Scope 3 Category 1 (กรณี all-inclusive subscription) โปรดอ่านบทความ pillar เรื่อง การกำหนดขอบเขต Scope 2 vs Scope 3 สำหรับระบบลมอัด ก่อน บทความนี้สมมติว่าคุณได้ข้อสรุปว่าโรงงานเป็นผู้รับผิดชอบ Scope 2 (จ่ายค่าไฟเอง) แล้ว
2. สูตรคำนวณ Scope 2 ของระบบลมอัด
การคำนวณ Scope 2 emission จากระบบลมอัดใช้ GHG Protocol Scope 2 Guidance เป็นกรอบ สูตรพื้นฐานตรงไปตรงมา:
โดยที่:
- EkWh = ปริมาณไฟฟ้าที่ระบบลมอัดใช้ต่อปี (kWh) — รวม blower, compressor, dryer และ auxiliary ที่เกี่ยวข้อง
- EFgrid = grid emission factor ของไทย (kgCO₂e/kWh) ปีรายงานล่าสุด
- หารด้วย 1,000 เพื่อแปลงจาก kgCO₂e เป็น tCO₂e (tonne)
GHG Protocol กำหนดให้รายงานสองวิธีคู่กันเมื่อ applicable:
- Location-based: ใช้ grid average emission factor ของระบบไฟฟ้าไทย — สะท้อนค่าเฉลี่ยของแหล่งผลิตในกริด
- Market-based: ใช้ supplier-specific factor — หากโรงงานมี Power Purchase Agreement (PPA) สีเขียว หรือถือ Renewable Energy Certificate (REC) ก็สะท้อนในวิธีนี้ได้
3. ขั้นที่ 1 — หา kWh: Sub-meter เทียบกับ Nameplate

คุณภาพของตัวเลข Scope 2 ขึ้นอยู่กับว่า EkWh มาจากไหน GHG Protocol จัดชั้น data quality เป็น tier — ยิ่ง tier ต่ำยิ่งแม่นยำ:
| วิธีหา kWh | Data tier | สูตร / แหล่งข้อมูล | ความแม่นยำ |
|---|---|---|---|
| Sub-meter เฉพาะห้องลมอัด | Tier 1 | อ่านจาก energy meter ที่ติดตั้งแยกสำหรับ compressed air room | สูงสุด — แนะนำสำหรับ disclosure |
| Rental meter reading รายเดือน | Tier 1 | ข้อมูลจาก vendor (เช่น AERZEN) ตาม meter ของแต่ละ unit | สูง — activity-based ต่อเครื่อง |
| Nameplate estimate | Tier 2 | motor kW × operating hours × load factor (0.6–0.85) | ปานกลาง — ใช้ตั้ง baseline |
| Spend-based proxy | Tier 3 | ค่าไฟ (บาท) ÷ tariff → kWh โดยประมาณ | ต่ำสุด — เป็นทางเลือกสุดท้าย |
สูตร Nameplate Estimate (Tier 2)
เช่น blower มอเตอร์ขนาด 75 kW ทำงาน 8,000 ชั่วโมง/ปี ที่ load factor 0.75 จะใช้ไฟ = 75 × 8,000 × 0.75 = 450,000 kWh/ปี ค่า load factor ขึ้นกับ control mode: ระบบที่ใช้ Variable Speed Drive (VFD) มักมี effective load factor ต่ำกว่าระบบ on/off ที่ part load เพราะปรับรอบตาม demand จริง
ข้อควรระวัง: อย่าใช้ค่า nameplate kW เต็มพิกัดเป็น operating power โดยตรง เพราะมอเตอร์มัก derate และไม่ได้ทำงานเต็ม load ตลอดเวลา — การไม่ใส่ load factor จะทำให้ Scope 2 emission สูงเกินจริงและบิดเบือน baseline ที่ใช้วัดผล abatement ในปีถัดไป
4. ขั้นที่ 2 — Thailand Grid Emission Factor
ค่า EFgrid สำหรับระบบไฟฟ้าไทยเปลี่ยนทุกปีตามสัดส่วนของก๊าซธรรมชาติ ถ่านหิน และพลังงานหมุนเวียนในกริด แหล่งอ้างอิงที่ใช้ได้สำหรับ disclosure ของไทย:
- องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (TGO): เผยแพร่ Thailand grid emission factor สำหรับการคำนวณ carbon footprint ภายในประเทศ — tgo.or.th
- EGAT: รายงาน grid emission factor ในเอกสารประจำปี — egat.co.th
หลักปฏิบัติ: ดึงค่า EFgrid จาก TGO หรือ EGAT ฉบับปีรายงานล่าสุดเสมอ และระบุปีของแหล่งข้อมูลในเชิงอรรถของรายงาน ห้ามนำค่าจากปีเก่ามาใช้ซ้ำโดยไม่ตรวจสอบ เพราะ auditor จะตรวจสอบ vintage ของ emission factor เป็นมาตรฐาน
5. ตัวอย่างคำนวณ: GM Roots Blower เทียบกับ BVO Screw Blower
สมมติโรงงานบำบัดน้ำเสียในเขต EEC ใช้ blower สำหรับ aeration ที่แรงดัน 0.7 bar(g) ต้องการ air flow คงที่ 8,000 ชั่วโมง/ปี เปรียบเทียบสองทางเลือก โดยใช้ค่า EFgrid สมมติ 0.50 kgCO₂e/kWh (เพื่อการสาธิต — ใช้ค่า TGO/EGAT ปีจริงเสมอ):
| พารามิเตอร์ | GM Roots Blower (baseline) | BVO Delta Screw Blower |
|---|---|---|
| เทคโนโลยี | Roots positive-displacement blower | Screw blower (internal compression) |
| Effective shaft power ที่ 0.7 bar(g) | ~75 kW | ~60 kW (ประหยัด ~20%) |
| Operating hours/ปี | 8,000 | 8,000 |
| Load factor | 0.80 | 0.80 |
| EkWh/ปี | 480,000 kWh | 384,000 kWh |
| EFgrid (สาธิต) | 0.50 kgCO₂e/kWh | 0.50 kgCO₂e/kWh |
| Scope 2 emission/ปี | 240 tCO₂e | 192 tCO₂e |
การเปลี่ยนจาก GM Roots blower เป็น BVO screw blower ในตัวอย่างนี้ลด Scope 2 emission ลง 48 tCO₂e/ปี (~20%) โดยไม่ต้องเปลี่ยน grid factor — เป็น abatement ที่อยู่ในการควบคุมของฝ่ายจัดหาโดยตรง ที่ระดับแรงดันเกิน 0.5 bar(g) ข้อได้เปรียบของ internal compression ใน screw profile จะลด blow-back loss ที่เป็นจุดอ่อนของ Roots design — ช่วงประหยัดทั่วไปอยู่ที่ 15–30% ขึ้นกับ duty point

มุมมอง abatement cost: เมื่อนำ kWh ที่ประหยัดได้คูณด้วย tariff ค่าไฟ จะได้ประมาณการเงินที่ประหยัดต่อปี ซึ่งใช้คำนวณ marginal abatement cost (บาทต่อ tCO₂e ที่ลดได้) — ตัวเลขนี้มีค่ามากในการจัดลำดับโครงการลด carbon ภายในองค์กร เพราะ blower upgrade มักให้ทั้งการลด emission และการคืนทุนจากค่าไฟพร้อมกัน
ทำไมรุ่นเช่าช่วยให้ baseline แม่นยำ
ข้อได้เปรียบเชิงข้อมูลของการเช่าคือ AERZEN Rental Thailand ให้ meter reading รายเดือนต่อ unit ซึ่งเป็น Tier 1 activity data — แทนที่จะต้องประมาณจาก nameplate การมีค่า kWh จริงต่อเครื่องทำให้ตัวเลข Scope 2 ผ่านการตรวจสอบของ auditor ได้ง่ายกว่า และทำให้การวัดผล abatement หลังเปลี่ยนเทคโนโลยีมีหลักฐานเชิงปริมาณรองรับ
6. นำตัวเลขเข้า ESG Report อย่างไร
เมื่อได้ตัวเลข tCO₂e แล้ว การนำเสนอใน GHG inventory ควรครบองค์ประกอบต่อไปนี้เพื่อให้ผ่าน assurance:
- ระบุ activity data + tier: เช่น “compressed air 480,000 kWh จาก sub-meter (Tier 1)”
- อ้างอิง emission factor + vintage: เช่น “EFgrid = ค่า TGO ปี XXXX”
- แยก location-based และ market-based หากมี PPA/REC
- บันทึก boundary assumption: ระบุว่าโรงงานเป็นผู้รับผิดชอบ Scope 2 (จ่ายค่าไฟเอง) เพื่อหลีกเลี่ยง double counting กับ vendor
- เก็บ audit trail: meter log, vendor reading, การคำนวณ ให้พร้อมสำหรับ external assurance
สำหรับการตัดสินใจว่าควรเช่าแบบ all-inclusive (ซึ่งย้าย electricity ไป Scope 3 Category 1 ของ vendor) หรือเช่าแบบจ่ายค่าไฟเอง (คงไว้ใน Scope 2) ดูการวิเคราะห์ boundary ในบทความ pillar เรื่อง Scope 2 vs Scope 3 สำหรับระบบลมอัด และดูภาพรวมบริการเช่า oil-free blower และ compressor ระดับ ISO 8573-1 Class 0 ได้ที่ www.aerzenrentalth.com
Last technical review: 2026-06-04 — AERZEN Rental Thailand Application Engineering
7. FAQ — คำถามที่พบบ่อย
คำนวณ Scope 2 emission ของระบบลมอัดอย่างไร?
ใช้สูตร tCO₂e = kWh/ปี × grid emission factor (kgCO₂e/kWh) ÷ 1,000 ขั้นแรกหาค่า kWh ต่อปีของ blower และ compressor ทุกชุด (จาก sub-meter หรือ nameplate kW × operating hours × load factor) แล้วคูณด้วย Thailand grid emission factor ปีล่าสุด จากนั้นหารด้วย 1,000 เพื่อแปลงเป็น tonne CO₂ equivalent
ใช้ grid emission factor ของไทยค่าไหนในการคำนวณ?
ใช้ค่าที่เผยแพร่โดย TGO หรือ EGAT ในปีรายงานล่าสุดเสมอ เพราะค่าเปลี่ยนทุกปีตามสัดส่วน renewable ในกริด สำหรับ location-based ใช้ grid average สำหรับ market-based ใช้ supplier-specific factor หากมี PPA หรือ REC และต้องระบุ vintage ของ factor ในเชิงอรรถรายงาน
ถ้าไม่มี sub-meter แยกสำหรับห้องลมอัด จะประมาณ kWh อย่างไร?
ใช้วิธี nameplate estimate เป็น Tier 2: kWh/ปี = motor kW × annual operating hours × load factor โดย load factor ของ blower ที่ทำงานต่อเนื่องมักอยู่ที่ 0.6–0.85 ขึ้นกับ control mode ค่านี้แม่นยำน้อยกว่า sub-meter (Tier 1) แต่ใช้ตั้ง baseline ได้ ควรระบุ data tier ในรายงานเพื่อความโปร่งใส
การเปลี่ยนจาก Roots blower เป็น screw blower ลด Scope 2 ได้เท่าไร?
ที่แรงดันเกิน 0.5 bar(g) screw blower เช่น BVO Delta Screw มักประหยัดพลังงาน 15–30% เทียบกับ Roots blower (GM) ที่ duty เท่ากัน เพราะ internal compression ลด blow-back loss การประหยัด kWh แปลงเป็น tCO₂e ที่ลดลงโดยตรงตามสัดส่วน โดยไม่ต้องเปลี่ยน grid factor — เป็น abatement ที่ควบคุมได้จากการตัดสินใจจัดหา
AERZEN ช่วยจัดทำข้อมูลสำหรับ GHG inventory ได้อย่างไร?
AERZEN Rental Thailand ให้ข้อมูลการใช้ไฟฟ้าของ rental unit ตาม meter reading รายเดือนได้ ซึ่งเป็น activity-based data คุณภาพ Tier 1 ที่แม่นยำกว่า spend-based estimate สำหรับคำนวณ Scope 2 (กรณีโรงงานจ่ายค่าไฟ) หรือ Scope 3 Category 1 (กรณี all-inclusive) ติดต่อทีมเพื่อหารือ data-sharing protocol
ติดต่อ / Request a Quote — Blower & Compressor ประหยัดพลังงาน
Rent a solution. Expect performance.
AERZEN Rental Solutions is always close at hand.
ปรึกษาเรื่องการเลือกเทคโนโลยี blower ที่ลด Scope 2 emission และขอข้อมูล meter reading สำหรับ GHG inventory:
- Hotline 24/7: 098-323-2626
- Office: 038-015-488
- Email: thai@aerzenrental.com
- ขอใบเสนอราคา / Request a Quote
- Website: www.aerzenrentalth.com
Address: 36/60 Phlu Ta Luang, Sattahip District, Chon Buri 20180

✍️ เกี่ยวกับผู้เขียน
ภราดร วรรณสังข์ (Paradorn Wannasung)
Marketing Communication Specialist · นิเทศศาสตรมหาบัณฑิต (การสื่อสารการตลาดและแบรนด์)
ภราดร (Paradorn) เป็นผู้ดูแลด้านการสื่อสารการตลาดของ AERZEN Rental Thailand จบนิเทศศาสตรมหาบัณฑิต (การสื่อสารการตลาดและแบรนด์) เชี่ยวชาญด้านอุตสาหกรรม B2B ในประเทศไทย มีประสบการณ์การสร้างแบรนด์และคอนเทนต์ในกลุ่มอุตสาหกรรมของไทย
ติดต่อ: pwa@aerzenrental.com · LinkedIn









