- ตั้งแต่ปี 2566 เป็นต้นมา SEC ประเทศไทยขยายขอบเขต ESG disclosure ภาคบังคับ — บริษัทจดทะเบียน SET ต้องรายงาน GHG emissions
- อุปกรณ์ Compressed Air ที่โรงงาน เป็นเจ้าของเอง ตกอยู่ใน Scope 1 (เครื่อง diesel-driven) หรือ Scope 2 (เครื่องไฟฟ้า) — ต้องรายงานทุกปี
- อุปกรณ์ที่ เช่า (operating lease) ตกอยู่ใน Scope 3 Category 1 ซึ่งมีภาระการพิสูจน์ต่ำกว่า และช่วยให้ balance sheet รายงาน Zero CAPEX ได้ด้วย
ผู้จัดการฝ่าย Sustainability และ ESG ของโรงงานอุตสาหกรรมไทยกำลังเผชิญกับคำถามที่ฟังดูเรียบง่ายแต่ตอบยากในทางปฏิบัติ: “เครื่อง Compressor ใน plant ของเราต้องรายงานใน GHG inventory หรือไม่ และถ้าต้องรายงาน มันอยู่ใน Scope ไหน?”
คำตอบขึ้นกับปัจจัยสองประการที่ต้องพิจารณาร่วมกัน: หนึ่ง — ลักษณะการเป็นเจ้าของหรือการเช่า และสอง — แหล่งพลังงาน (diesel, ไฟฟ้า, หรือ utility จากภายนอก) บทความนี้ให้กรอบในการตอบคำถามนั้น และอธิบายว่าเหตุใดการเช่าอุปกรณ์ compressed air จึงมีผลต่อ ESG reporting ที่แตกต่างจากการซื้อ
Thailand SEC ESG Mandatory Disclosure 2026: บริษัทไหนต้องรายงาน
สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (SEC ประเทศไทย) ได้ขยายข้อกำหนดการเปิดเผยข้อมูล ESG ภาคบังคับมาตั้งแต่รายงานประจำปี 2566 เป็นต้นมา โดยบริษัทจดทะเบียนใน SET และ mai ที่มีมูลค่าตลาด (Market Cap) เกินเกณฑ์ที่กำหนดต้องรายงาน GHG emissions ในรูปแบบ One Report หรือ 56-1 Form ตาม timeline ที่ SEC ประกาศ
สำหรับปี 2569 (2026) ซึ่งเป็นปีรายงานงวดล่าสุด SEC ได้กำหนดให้บริษัทในกลุ่ม SET100 และบริษัทที่ถูกระบุว่า “ผู้ปล่อยก๊าซเรือนกระจกสูง” ต้องรายงาน Scope 1 และ Scope 2 emissions อย่างครบถ้วน พร้อมระบุแผนลดการปล่อย บริษัทอื่นในวงกว้างต้องเริ่มเปิดเผยข้อมูลตาม timeline ที่ SEC กำหนดตามขนาดบริษัท
รายละเอียดเกณฑ์และ timeline ที่ SEC กำหนดมีการปรับปรุงต่อเนื่อง กรุณาตรวจสอบประกาศล่าสุดจาก SEC ประเทศไทย (sec.or.th) โดยตรง และปรึกษาที่ปรึกษาด้าน ESG หรือ Auditor ของบริษัทเพื่อยืนยันภาระหน้าที่ที่ใช้กับบริษัทคุณโดยเฉพาะ
GHG Protocol Scope 1, 2, 3 — พื้นฐานที่ต้องเข้าใจ
มาตรฐานที่ใช้กันอย่างแพร่หลายที่สุดในการจำแนกและวัด GHG emissions คือ GHG Protocol Corporate Accounting and Reporting Standard ซึ่งจัดประเภท emissions ออกเป็น 3 Scope:
- Scope 1 — Direct Emissions: การปล่อยก๊าซเรือนกระจกโดยตรงจากแหล่งที่บริษัทเป็นเจ้าของหรือควบคุม เช่น การเผาไหม้เชื้อเพลิงในเครื่องจักรของตัวเอง, ยานพาหนะในการครอบครอง, กระบวนการ industrial
- Scope 2 — Indirect Emissions (Energy): การปล่อยก๊าซเรือนกระจกทางอ้อมจากการซื้อและใช้พลังงานที่ผลิตภายนอก เช่น ไฟฟ้าจากการไฟฟ้า, ไอน้ำ, ความร้อน หรือความเย็น
- Scope 3 — Other Indirect Emissions: การปล่อยก๊าซเรือนกระจกทางอ้อมอื่น ๆ ที่เกิดขึ้นใน value chain ของบริษัท แต่ไม่ได้อยู่ในการควบคุมโดยตรง แบ่งออกเป็น 15 Category เช่น Purchased Goods & Services (Cat.1), Capital Goods (Cat.2), Business Travel (Cat.6) เป็นต้น
ในบริบทของอุตสาหกรรมไทย Scope 3 เป็น scope ที่ซับซ้อนและมักเป็นส่วนที่ใหญ่ที่สุดของ carbon footprint รวม แต่ก็เป็น scope ที่มีความยืดหยุ่นในการวัดและรายงานมากกว่า Scope 1 และ Scope 2
Compressed Air อยู่ใน Scope ไหน: แผนผังตัดสินใจ
การจำแนก compressed air equipment เข้า Scope ที่ถูกต้องต้องตอบคำถาม 2 ข้อตามลำดับ:
คำถามที่ 1: บริษัทเป็นเจ้าของอุปกรณ์หรือเช่า (Operating Lease)?
- หากเป็นเจ้าของ (ซื้อ) → ไปคำถามที่ 2
- หากเป็น Operating Lease (เช่า) → โดยทั่วไปตกอยู่ใน Scope 3 Category 1 (Purchased Goods & Services) ซึ่งมีภาระการรายงานต่ำกว่า
คำถามที่ 2 (กรณีเป็นเจ้าของ): อุปกรณ์ใช้พลังงานประเภทใด?
- Diesel-driven compressor/blower → Scope 1 — การเผาไหม้เชื้อเพลิงฟอสซิลโดยตรง
- Electric compressor/blower (ใช้ไฟฟ้าจากการไฟฟ้า/grid) → Scope 2 — indirect emissions จากการใช้ไฟฟ้า
- Electric compressor ที่ใช้ไฟฟ้าจาก on-site renewable (solar rooftop ของบริษัทเอง) → Scope 2 ลดลงตาม emission factor ของ renewable portion
ตารางเปรียบเทียบ: แต่ละสถานการณ์ Compressed Air vs Scope
| สถานการณ์ | Scope ที่รายงาน | Category (Scope 3) | ผลต่อ Balance Sheet | ภาระการวัดและรายงาน |
|---|---|---|---|---|
| เป็นเจ้าของ Compressor — diesel-driven | Scope 1 | — | ทรัพย์สิน (CAPEX) | สูง — ต้องวัด fuel consumption จริง |
| เป็นเจ้าของ Compressor — electric (grid) | Scope 2 | — | ทรัพย์สิน (CAPEX) | ปานกลาง — ใช้ grid emission factor จาก EGAT/กระทรวงพลังงาน |
| เช่า Compressor (Operating Lease, electric) | Scope 3 | Category 1: Purchased Goods & Services | ค่าใช้จ่าย (OPEX) — Zero CAPEX | ต่ำกว่า — ใช้ spend-based หรือ supplier data |
| เช่า Compressor (Operating Lease, diesel-driven) | Scope 3 | Category 1 | ค่าใช้จ่าย (OPEX) | ต่ำกว่า — ใช้ spend-based หรือ supplier data |
| ซื้อ Compressed Air เป็น Utility จากภายนอก (หากมี) | Scope 3 | Category 1 | ค่าใช้จ่าย (OPEX) | ต่ำกว่า — ขึ้นกับข้อมูลจาก supplier |
| ที่มา: GHG Protocol Corporate Standard (ghgprotocol.org) + แนวทาง SEC ESG Disclosure | หมายเหตุ: การจัดประเภทข้างต้นเป็นกรอบทั่วไป สถานการณ์เฉพาะของบริษัทอาจแตกต่างกัน ปรึกษา ESG Auditor เพื่อยืนยัน | ||||
สำหรับรายละเอียดวิธีการคำนวณ kgCO2e ของระบบ compressed air โดยเฉพาะ รวมถึง emission factor และ activity-based calculation method กรุณาดูบทความ คู่มือคำนวณ kgCO2e สำหรับระบบ Compressed Air — บทความนี้ครอบคลุมเฉพาะ การจัดประเภท scope และบริบท regulatory
ทำไม Rental ถึงเป็นตัวเลือกที่ดีกว่าสำหรับ ESG Reporting
การเช่าอุปกรณ์ compressed air ในรูปแบบ Operating Lease มีผลประโยชน์สองมิติที่เชื่อมโยงกัน:
มิติที่ 1 — GHG Reporting Burden ต่ำกว่า
Scope 3 emissions ใน Category 1 (Purchased Goods & Services) ยอมรับ spend-based calculation method ซึ่งหมายความว่าบริษัทสามารถใช้ค่าใช้จ่ายเช่า (THB) คูณด้วย emission factor per unit spend ได้ โดยไม่จำเป็นต้องวัด kWh หรือ fuel consumption จริงของ unit ที่เช่าในทุกกรณี ต่างจาก Scope 1/2 ที่ต้องการ activity data จริง
มิติที่ 2 — Balance Sheet และ CAPEX Reporting
Operating Lease ไม่กระทบ balance sheet เป็น fixed asset — ค่าเช่าเป็น OPEX ทั้งหมด สำหรับบริษัทที่มี ESG metric เรื่อง asset intensity หรือ capital efficiency การเช่าแทนการซื้อช่วยให้ตัวชี้วัดเหล่านี้ดีขึ้นพร้อมกัน
นอกจากมิติ GHG แล้ว fleet ของ AERZEN ที่รับรอง ISO 8573-1 Class 0 (100% oil-free) ยังตอบ ESG dimension ด้าน Environmental Quality โดยตรง — ลดความเสี่ยงการปนเปื้อน oil mist ใน process, ลด waste oil disposal และลดการรั่วไหลของสารเคมีสู่สิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็น metric ที่ ESG auditor บางรายพิจารณาแยกต่างหาก AERZEN ออกแบบเทคโนโลยี oil-free มาตั้งแต่ปี 1864 และนำความเชี่ยวชาญนั้นมาสู่ fleet rental ทุกหน่วย
เอกสารที่ต้องเตรียมสำหรับ ESG Disclosure
สำหรับ Sustainability Officer ที่ต้องเตรียมข้อมูล GHG inventory สำหรับ ESG disclosure รายการเอกสารต่อไปนี้เป็นสิ่งที่ auditor และ verifier มักขอ:
- กรณีเป็นเจ้าของ (Scope 1/2): ทะเบียนอุปกรณ์ที่ระบุ rated power (kW), operating hours per year, fuel type (กรณี diesel) หรือ electricity meter reading แยกรายอุปกรณ์
- กรณีเช่า (Scope 3): สัญญาเช่า (ยืนยัน operating lease classification), ใบแจ้งหนี้ค่าเช่า (spend data สำหรับ spend-based calculation), ประเภทอุปกรณ์และแหล่งพลังงาน (ถ้าใช้ supplier-specific data method)
- ทั้งกรณี: ข้อมูล emission factor ที่ใช้ (grid emission factor จากกระทรวงพลังงานไทย สำหรับ Scope 2; emission factor category จาก GHG Protocol database สำหรับ Scope 3)
AERZEN Rental Thailand สามารถจัดทำเอกสารประกอบ ESG disclosure ตามที่ลูกค้าต้องการ รวมถึงข้อมูลอุปกรณ์และ energy efficiency specification ที่เป็นประโยชน์สำหรับ Scope 3 supplier-specific data — ติดต่อทีมงานเพื่อขอข้อมูล
ปรึกษาทีมวิศวกร AERZEN เรื่อง ESG-Aligned Compressed Air Solution
Rent a solution. Expect performance.
ไม่ว่าคุณจะอยู่ในขั้นตอนวางแผน ESG disclosure หรือกำลังประเมิน compressed air strategy ใหม่ ทีมของ AERZEN พร้อมให้ข้อมูลทางเทคนิคและเอกสารที่ต้องการ
- ขอใบเสนอราคา / Request a Rental Quote →
- สายด่วน 24/7: 098-323-2626
- ออฟฟิศ: 038-015-488
- อีเมล: thai@aerzenrental.com
- เว็บไซต์: www.aerzenrentalth.com
ที่อยู่: 36/60 Phlu Ta Luang, Sattahip District, Chon Buri 20180
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
Compressor ไฟฟ้าที่โรงงานเป็นเจ้าของต้องรายงานใน Scope ใด?
Compressor ที่โรงงานเป็นเจ้าของและขับเคลื่อนด้วยไฟฟ้าจาก grid (การไฟฟ้า) ตกอยู่ใน Scope 2 — Indirect Emissions จากการซื้อพลังงาน การคำนวณใช้ kWh ที่ compressor ใช้จริงคูณด้วย grid emission factor ของประเทศไทย (ซึ่งกระทรวงพลังงานหรือ EGAT ประกาศเป็นประจำ)
การเช่า Compressor ช่วยลด Scope 2 emissions ได้จริงหรือไม่?
การเช่า compressor (operating lease) เปลี่ยน classification จาก Scope 2 ไปเป็น Scope 3 Category 1 ซึ่งโดยทางเทคนิคแล้วไฟฟ้าที่ unit ใช้ยังคงถูกใช้อยู่ — แต่ภาระการรายงานและการพิสูจน์ emission ตกที่ผู้ให้เช่า (lessor) ไม่ใช่ผู้เช่า (lessee) ผู้เช่าสามารถรายงานด้วย spend-based method ที่ต้องการข้อมูลน้อยกว่า ผลลัพธ์: Scope 2 ของบริษัทลดลง แต่ Scope 3 อาจเพิ่มขึ้นบ้าง ซึ่งโดยรวมยังคงเป็นประโยชน์สำหรับหลายบริษัทที่มี Scope 2 reduction target
บริษัทที่ไม่ได้จดทะเบียนใน SET ต้องรายงาน ESG หรือไม่?
ตามข้อกำหนดของ SEC ประเทศไทย ณ ปัจจุบัน ภาระบังคับ ESG disclosure ใช้กับบริษัทจดทะเบียนใน SET และ mai เป็นหลัก อย่างไรก็ตาม บริษัทที่เป็น Tier-1 Supplier หรือ contractor ให้กับบริษัทจดทะเบียนขนาดใหญ่อาจได้รับการขอข้อมูล ESG ผ่าน supply chain disclosure (Scope 3 Category 1 ของลูกค้า) อีกด้านหนึ่ง ภาคธนาคารและ investor ก็เริ่มขอ ESG data เป็นส่วนหนึ่งของ credit และ investment assessment มากขึ้น
AERZEN Rental Thailand ให้ข้อมูลอะไรได้บ้างเพื่อสนับสนุน ESG disclosure?
AERZEN Rental Thailand สามารถให้เอกสารที่เกี่ยวข้องกับ unit ที่เช่า ได้แก่: ข้อมูล model และ rated power (kW) ของ unit, ประสิทธิภาพพลังงาน (specific power consumption โดยประมาณในแบบ general reference), certification เช่น ISO 8573-1 Class 0 สำหรับ oil content และข้อมูลอื่นที่เป็นประโยชน์สำหรับ supplier-specific data method ใน Scope 3 ติดต่อทีมงานเพื่อขอข้อมูลเฉพาะ unit ที่ใช้งาน
Oil-Free Compressed Air เกี่ยวกับ ESG อย่างไร?
Oil-free compressed air (ISO 8573-1 Class 0) ส่งผลต่อ ESG ใน Environmental dimension ด้าน waste management และ pollution prevention — การใช้ oil-free unit ลดความจำเป็นในการจัดการ oil condensate waste จากระบบ compressed air (ซึ่งเป็น hazardous waste ตามกฎหมาย), ลดความเสี่ยงการปนเปื้อน oil ในผลิตภัณฑ์ที่ต้องรายงานเป็น quality incident และลดการใช้น้ำมันหล่อลื่น (lubricant consumption) ซึ่งบางกรอบ ESG tracking รวมเป็นส่วนหนึ่งของ resource efficiency
อ้างอิง: GHG Protocol Corporate Accounting and Reporting Standard (ghgprotocol.org) | SEC ประเทศไทย — ESG Disclosure (sec.or.th) | ISO 8573-1:2010
