AERZEN Rental Thailand

Dryer Sizing ฤดูฝน: คำนวณ Condensate Load Blower บำบัดน้ำเสีย

Dryer Sizing ฤดูฝน: คำนวณ Condensate Load Blower บำบัดน้ำเสีย

TL;DR

  • ฤดูฝน EEC ทำให้ absolute humidity พุ่งจากราว 15 g/kg เป็น 32 g/kg — moisture load ของ blower เพิ่มกว่าสองเท่าภายในไม่กี่สัปดาห์
  • Dryer ที่ sizing ตาม datasheet ยุโรป (20°C / 50% RH) จะ undersized ราว 4 เท่า เมื่อเจอ inlet จริง 35°C / 90% RH
  • สำหรับ blower เป่าอากาศบำบัดน้ำเสีย (aeration) ปัญหาที่แท้จริงไม่ใช่ dew point แต่คือ condensate ในท่อ discharge และ diffuser อุดตัน — แก้ด้วย moisture separator + after-cooler + slope ท่อ ไม่ใช่ desiccant dryer
ระบบ oil-free blower และ compressed air ของ AERZEN มาตรฐาน ISO 8573-1 Class 0
AERZEN oil-free compressed air & blower — ออกแบบเพื่อสภาพเขตร้อนชื้น (ที่มา: AERZEN HQ Marketing Library)

AERZEN ออกแบบ positive displacement blower และ screw compressor มาตั้งแต่ปี 1864 — และบทเรียนที่ชัดที่สุดจาก field data ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้คือ ตัวเลข moisture บนแผ่น datasheet ยุโรปไม่เคยตรงกับความจริงในเดือนสิงหาคมที่ชลบุรี บทความนี้ไม่ได้ทบทวน pre-treatment แบบกว้าง ๆ แต่เจาะเฉพาะ การคำนวณ condensate load ในฤดูฝนและการ sizing dryer ให้ถูกต้องสำหรับงาน blower ในไทย — โดยเฉพาะระบบเป่าอากาศบำบัดน้ำเสีย ซึ่งเป็นงานที่วิศวกรกระบวนการมักประเมิน moisture ต่ำเกินไป

1. ทำไมฤดูฝนเปลี่ยนสมการ moisture load

หัวใจของปัญหาคือ absolute humidity (กรัมของน้ำต่อกิโลกรัมอากาศแห้ง) ไม่ใช่ relative humidity ที่หลายคนคุ้นเคย เพราะ RH 90% ที่ 20°C กับ RH 90% ที่ 35°C มี moisture ต่างกันมหาศาล ตารางด้านล่างเทียบสภาพจริงระหว่างฤดูแล้งกับฤดูฝนในเขต EEC (อ้างอิงค่า psychrometric ที่ความดันบรรยากาศ 101.325 kPa):

~15g/kg ฤดูแล้ง (30°C/55%RH)
~32g/kg ฤดูฝน (35°C/90%RH)
2.1×moisture load เพิ่มขึ้น
สภาพอากาศDry-bulbRHAbsolute humidity (โดยประมาณ)Partial pressure ไอน้ำ
ISO 2533 reference (ยุโรป)15°C~60%~7 g/kg~1.0 kPa
EEC ฤดูแล้ง (พ.ย.–ก.พ.)30°C55%~15 g/kg~2.3 kPa
EEC ฤดูฝน (มิ.ย.–ต.ค.)35°C90%~32 g/kg~5.4 kPa
EEC peak ช่วงบ่าย38°C80%~35 g/kg~5.9 kPa

ผลกระทบทาง engineering ที่ตามมามี 3 ด้าน: (1) mass flow ลดลงเพราะ air density ที่ 35°C อยู่ราว 1.146 kg/m³ เทียบ 1.225 kg/m³ ที่ 15°C (ลดราว 6.5%); (2) moisture ที่ถูกอัดเข้าระบบมากขึ้น 2 เท่าตามตาราง; และ (3) discharge temperature สูงขึ้นตาม inlet temperature ที่สูง บทความนี้โฟกัสด้านที่ (2) ซึ่งเป็นต้นเหตุของ corrosion, diffuser fouling และ dryer ทำงานไม่ทันในฤดูฝน

2. คำนวณ condensate volume ทีละขั้น (พร้อมตัวเลขจริง)

สมมติ blower ส่งอากาศ 1,000 Nm³/h (อ้างอิงสภาวะ Normal: 0°C, 101.325 kPa) ทำงานต่อเนื่อง 24 ชั่วโมง เราคำนวณปริมาณน้ำที่ต้องจัดการระหว่างฤดูแล้งกับฤดูฝนได้ดังนี้:

ขั้นตอนฤดูแล้ง (15 g/kg)ฤดูฝน (32 g/kg)
มวลอากาศแห้งต่อชั่วโมง (1,000 Nm³ × 1.293 kg/Nm³)~1,293 kg/h~1,293 kg/h
น้ำที่อากาศพาเข้ามา (มวลอากาศ × absolute humidity)~19.4 kg/h~41.4 kg/h
น้ำเข้าระบบต่อวัน (× 24 ชม.)~466 ลิตร/วัน~993 ลิตร/วัน
condensate ที่ต้องระบายเมื่อ cool ลงถึง dew point ~25°C (~20 g/kg)น้อยมาก~370 ลิตร/วัน
จุดที่วิศวกรพลาดบ่อย: ตัวเลข ~993 ลิตร/วัน ในฤดูฝนคือปริมาณน้ำที่ ผ่านเข้า ระบบ ไม่ใช่ทั้งหมดที่กลั่นตัว แต่เมื่ออากาศ discharge ถูกระบายความร้อนในท่อ (จาก 60°C ลงมาที่อุณหภูมิแวดล้อม) ส่วนต่างของ absolute humidity จะกลั่นเป็นน้ำเหลวสะสมในท่อ — ราว 370 ลิตร/วันต่อ blower หนึ่งตัว ถ้าไม่มี slope ท่อและ drain trap น้ำชุดนี้จะไหลย้อนเข้า diffuser หรือ process

ตัวเลขเหล่านี้เป็น illustrative engineering estimate เพื่ออธิบายลำดับขนาด (order of magnitude) ค่าจริงต้องคำนวณ psychrometric chart ตาม inlet temperature, pressure ratio และ after-cooler approach ของแต่ละไซต์ — ทีมวิศวกร AERZEN Rental Thailand ทำ calculation นี้ให้ในขั้น application review

3. Dryer Derating Factor สำหรับเขตร้อน

เมื่องานต้องการอากาศคุณภาพสูง (เช่น instrument air หรืองาน ISO 8573-1 Class 0) จึงต้องใช้ refrigerant หรือ desiccant dryer ปัญหาคือ rated capacity ของ dryer อ้างอิงสภาวะ CAGI/ISO 7183 ที่ inlet 35°C แต่ moisture load จริงในฤดูฝนไทยสูงกว่า rated condition เพราะ datasheet ยุโรปหลายรุ่นอ้าง inlet ที่เย็นและแห้งกว่า ตารางนี้คือ correction factor โดยประมาณที่ควรใช้:

Inlet condition ที่ dryerMoisture load สัมพัทธ์Derating factor ที่แนะนำ
20°C / 50% RH (datasheet ยุโรป)1.0× (baseline)—
35°C / 60% RH (CAGI rated tropical)~2.4×เลือก capacity ≥ 1.0× rated
35°C / 90% RH (EEC ฤดูฝน)~4.0×เลือก capacity ≥ 1.5–1.7× rated
38°C / 80% RH (peak บ่าย)~4.4×เลือก capacity ≥ 1.8× rated หรือเพิ่ม pre-cooler

หลักการคือ อย่า sizing dryer จากรุ่นที่นำเข้ามากับเครื่องเดิมในยุโรป ทางแก้ที่คุ้มค่าที่สุดมักไม่ใช่การซื้อ dryer ใหญ่ขึ้นทั้งตัว แต่คือการเพิ่ม inlet pre-cooler (chilled water หรือ DX coil) เพื่อลด moisture load ก่อนถึง dryer แล้วตามด้วย desiccant polishing dryer เล็ก ๆ ถ้าต้องการ dew point ต่ำมาก

4. กรณี blower เป่าอากาศบำบัดน้ำเสีย: ทำไมไม่ใช้ dryer

ประเด็นที่ทำให้บทความนี้ต่างจากคู่มือทั่วไป: ระบบ aeration ส่วนใหญ่ไม่ต้องการ dryer เลย เพราะอากาศถูกเป่าลงถัง biological treatment ที่เปิดสู่บรรยากาศ — pressure dew point ไม่ใช่ spec ที่เกี่ยวข้อง สิ่งที่เกี่ยวข้องจริงคือสามอย่าง:

  1. Condensate ในท่อ discharge — น้ำกลั่นตัวสะสมในท่อยาวที่วิ่งจาก blower house ไปถังเติมอากาศ ทำให้เกิด water hammer และ back-pressure ผันผวน
  2. Diffuser fouling — หยดน้ำที่พาความชื้นและฝุ่นไปเกาะรู fine-bubble diffuser ทำให้ DP ขึ้นและ oxygen transfer efficiency ลด
  3. Corrosion ของท่อเหล็ก — moisture + อุณหภูมิสูงเร่ง corrosion ภายในท่อ carbon steel

ทางแก้สำหรับ aeration จึงเป็น moisture separator + after-cooler + การวางท่อให้มี slope และ drain trap ไม่ใช่ desiccant dryer ราคาแพง การใช้ blower แบบ oil-free เช่น Delta Hybrid screw blower (BVS) หรือ Roots blower (GM) ของ AERZEN ทำให้ condensate ที่ระบายออกไม่ปนเปื้อนน้ำมัน จึงระบายลงระบบบำบัดได้โดยตรงตามข้อกำหนดสิ่งแวดล้อม สำหรับการเลือกระหว่างเทคโนโลยี อ่านเพิ่มที่ การเลือก blower สำหรับระบบเติมอากาศบำบัดน้ำเสีย

Nm³/h vs m³/h actual: ในฤดูฝน 35°C อากาศ inlet ที่ actual volume สูงกว่า Normal flow สำหรับมวลเท่ากัน การ sizing blower จาก m³/h actual โดยไม่แปลงกลับเป็น Nm³/h เป็นสาเหตุหลักของการ undersize ในไทย ระบุหน่วยให้ชัดเสมอตอนสั่ง spec

5. กรณีศึกษา: โรงบำบัดน้ำเสียอุตสาหกรรม EEC (anonymized)

โรงงานแปรรูปอาหารแห่งหนึ่งในเขต EEC ใช้ blower เป่าอากาศระบบ activated sludge เมื่อเข้าฤดูฝน (สิงหาคม, 34°C / 88% RH) ทีมเดินเครื่องพบ DP ที่ diffuser เพิ่มขึ้นต่อเนื่องและ oxygen transfer ตก สาเหตุคือ condensate สะสมในท่อ discharge ยาว 80 เมตรที่ไม่มี slope และไม่มี drain trap

การแก้ไขประกอบด้วย:

  1. ติดตั้ง moisture separator + after-cooler ที่ทางออก blower เพื่อกลั่นน้ำออกก่อนเข้าท่อยาว
  2. ปรับ slope ท่อ discharge 1% พร้อมติด drain trap อัตโนมัติทุก 20 เมตร
  3. ย้ายจุดดูดอากาศจากชิดผนัง blower house ที่ร้อนไปยัง plenum ที่มีร่มเงาและระบายอากาศ

หลังปรับปรุง DP ที่ diffuser กลับเสถียรตลอดฤดูฝน และ oxygen transfer กลับสู่ค่าออกแบบ กรณีนี้สะท้อนว่า moisture management ในฤดูฝนเป็นปัญหาเชิงระบบ ไม่ใช่แค่การเลือกเครื่อง

ที่มา: บันทึก field engineering ภายใน AERZEN Rental Thailand — anonymized ตามนโยบายความลับลูกค้า เป็น illustrative teaching reference

6. คำถามที่พบบ่อย

ฤดูฝนเพิ่ม moisture load ให้ blower มากแค่ไหนเทียบกับฤดูแล้ง?

ที่ 35°C / 90% RH ค่า absolute humidity อยู่ราว 32 g/kg dry air เทียบกับฤดูแล้งที่ 30°C / 55% RH ราว 15 g/kg — มากกว่าสองเท่า แปลว่า dryer หรือ moisture separator ที่ sizing ตามฤดูแล้งจะรับ load ไม่ไหวในเดือนสิงหาคม–ตุลาคม

ทำไม dryer ที่นำเข้าจากยุโรปถึง undersized ในไทย?

datasheet dryer ยุโรปอ้างอิง inlet ราว 20°C / 50% RH (~7 g/kg) ขณะที่ EEC ฤดูฝน inlet จริงราว 35°C / 90% RH (~32 g/kg) moisture load จริงสูงกว่า rated ราว 4 เท่า dryer จึงทำ pressure dew point ไม่ถึงเป้าและเกิด water carry-over

Blower เป่าอากาศบำบัดน้ำเสียจำเป็นต้องมี dryer หรือไม่?

ส่วนใหญ่ไม่ต้องการ dryer เพราะเป่าลงถังเปิด ปัญหาจริงคือ condensate ในท่อ discharge และ diffuser อุดตัน แก้ด้วย moisture separator + after-cooler + slope ท่อ + drain trap ไม่ใช่ desiccant dryer แบบ instrument air

ISO 8573-1 Class 0 ต่างจาก Class 1 อย่างไร?

Class 0 เข้มงวดกว่า Class 1 โดยลิมิตกำหนดร่วมระหว่างผู้ใช้กับผู้จัดจำหน่ายและต้องต่ำกว่าค่า Class 1 ทุกแกน (particulate, water, oil) เหมาะกับงานที่อากาศสัมผัสผลิตภัณฑ์โดยตรง เช่น อาหารและเครื่องดื่ม

AERZEN Rental Thailand ช่วยคำนวณ condensate และ sizing ให้ได้หรือไม่?

ได้ ทีมวิศวกรทำ psychrometric calculation, dryer derating และ suction-point assessment ตามสภาพไซต์จริงในขั้น application review ก่อนส่งมอบเครื่องเช่า

ขอคำปรึกษาและใบเสนอราคา

Rent a solution. Expect performance.

ต้องการให้ทีมวิศวกรช่วยคำนวณ moisture load และเลือก blower/compressor ที่เหมาะกับสภาพเขตร้อนชื้นของไซต์คุณ ติดต่อได้เลย

ที่อยู่: 36/60 ตำบลพลูตาหลวง อำเภอสัตหีบ จังหวัดชลบุรี 20180

Last technical review: 2026-06-04 — AERZEN Rental Thailand engineering & editorial team

แหล่งอ้างอิง:

ภราดร วรรณสังข์ (Paradorn Wannasung)

✍️ เกี่ยวกับผู้เขียน

ภราดร วรรณสังข์ (Paradorn Wannasung)

Marketing Communication Specialist · นิเทศศาสตรมหาบัณฑิต (การสื่อสารการตลาดและแบรนด์)

ภราดร (Paradorn) เป็นผู้ดูแลด้านการสื่อสารการตลาดของ AERZEN Rental Thailand จบนิเทศศาสตรมหาบัณฑิต (การสื่อสารการตลาดและแบรนด์) เชี่ยวชาญด้านอุตสาหกรรม B2B ในประเทศไทย มีประสบการณ์การสร้างแบรนด์และคอนเทนต์ในกลุ่มอุตสาหกรรมของไทย

ติดต่อ: pwa@aerzenrental.com · LinkedIn

24/7
Scroll to Top